दरवर्षी वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्टमध्ये नॉर्वे-स्वीडनसारखे देश शीर्षस्थानी असतात, पण आनंदाची जी तत्त्वे तिथे मोजली जातात, जसे- सामाजिक विश्वास, सामूहिक जीवन, निसर्गाशी नाते, नात्यांची दृढता. ती भारताच्या लोकपरंपरांमध्ये शतकानुशतके अस्तित्वात आहेत. देशातील या वेगवेगळ्या परंपरा सांगतात की आनंद ही केवळ भावना नाही, तर जगण्याची एक पद्धत आहे. सामूहिकता सोबत असेल तर अडचणही सोपी वाटते – भारताच्या अनेक परंपरा ‘मी’ वर नाही, तर ‘आपण’ वर आधारित आहेत. – उत्तराखंडमध्ये फूलदेईचा सण दरवर्षी चैत्र महिन्याच्या सुरुवातीला साजरा केला जातो. हिवाळ्यानंतर जेव्हा डोंगरांमध्ये नवीन फुले उमलतात, तेव्हा मुले घरोघरी जाऊन उंबरठ्यावर फुले सजवतात आणि सर्वांच्या सुख-समृद्धीची कामना करतात. संपूर्ण गाव एकमेकांच्या दाराशी जोडले जाते आणि वसंत ऋतूचे स्वागत एकट्याने नाही, तर सामूहिक आनंदाने करते. – केरळच्या वल्लम कली (नौका शर्यत) मध्ये 100 हून अधिक लोक एका लांब बोटीत बसून एकाच तालात आणि लयीत वल्हे चालवतात. हे या गोष्टीचे प्रतीक आहे की इतके लोक एकाच ध्येयासाठी पूर्ण एकजुटीने एकत्र वाटचाल करत आहेत. कृतज्ञता आभार व्यक्त करायला शिकवते; जे आहे, तेच पुरेसे आहे – ओडिशाच्या नुआखाईमध्ये नवीन पीक आधी धरतीला आणि देवीला अर्पण केले जाते, त्यानंतर गाव एकत्र जेवण करते. कृतज्ञता आपल्याला शिकवते की जे आहे, तेच पुरेसे आहे. – तमिळनाडूचे कोलम केवळ सजावट नाही, तर लहान जीवांसाठी अन्न आहे. म्हणजेच दिवसाची सुरुवातच दानाने होते. नातेसंबंध आणि संवाद, एकाकीपणावरचा सर्वात मोठा उपाय – आसाममध्ये ‘भेलघर’ नावाचे तात्पुरते घर बनवून लोक रात्रभर एकत्र उत्सव साजरा करतात आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी ते जाळून टाकतात. हे शिकवते की आनंद लोकांमध्ये असतो. – नागालँडमध्ये ‘मोरुंग’ हे सामुदायिक केंद्र आहे. येथे वडीलधारी मंडळी तरुणांना जीवन कौशल्ये शिकवतात, ज्यामुळे पिढ्यांमध्ये संबंध टिकून राहतो. प्रकृती आणि संयम, चिरस्थायी आनंदाचे सूत्र – मेघालयातील खासी आणि जयंतिया जमातीचे लोक झाडांच्या जिवंत मुळांना वाकवून पूल बनवतात. हे पूल निसर्गासोबत तयार होतात आणि पूर्ण होण्यासाठी 15 ते 30 वर्षे लागतात. ही परंपरा आपल्याला संयम आणि दूरदृष्टी शिकवते. आज मेहनत करून येणाऱ्या पिढ्यांसाठी काहीतरी टिकाऊ बनवणे हाच खरा संतोष आहे. विश्वास, आयुष्यात कोणतीही भीती महत्त्वाची नसते – गुजरातच्या डांग प्रदेशातील आदिवासी भागांमध्ये होळीच्या वेळी एक धाडसी परंपरा पाळली जाते. लोक एकमेकांच्या खांद्यावर चढून मानवी मनोरा बनवतात आणि त्यावर नाचतात. – शिकवण: ही परंपरा परस्परांतील विश्वास शिकवते… वर उभा असलेला व्यक्ती जाणतो की खाली उभे असलेले लोक त्याला पडू देणार नाहीत.
Source link
