मध्य पूर्वेत सुरू असलेल्या युद्धामुळे जगातील सर्वात महत्त्वाची सागरी जीवनवाहिनी ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुज’मध्ये जहाजांची वाहतूक जवळजवळ थांबली आहे. जॉइंट मॅरिटाइम इन्फॉर्मेशन सेंटर (JMIC) च्या 6 मार्चच्या अहवालानुसार, गेल्या 24 तासांत या मार्गावरून फक्त दोन व्यावसायिक जहाजे गेली. ही दोन्ही मालवाहू जहाजे होती. या काळात एकही तेल टँकर तिथून गेला नाही. सामान्यतः या मार्गावरून दररोज डझनभर मोठे तेल टँकर जातात. ही परिस्थिती भारतासह जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी चिंतेचा विषय आहे, कारण जगातील 20% कच्चे तेल याच मार्गाने पुरवले जाते. क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ल्यांच्या भीतीने ऑपरेटरनी जहाजे थांबवली स्ट्रेट ऑफ होर्मुजमध्ये वाहतूक कमी होण्याची सर्वात मोठे कारण म्हणजे या भागात व्यावसायिक जहाजांवर सतत होणारे हल्ले आहेत. यामुळे शिप ऑपरेटर्सनी खबरदारी म्हणून आपली जहाजे थांबवली आहेत. JMIC ने या संपूर्ण क्षेत्रासाठी ‘गंभीर’ सुरक्षा अलर्ट जारी केला आहे. इस्त्रायल-इराण युद्धामुळे कच्च्या तेलाचे दर 83 डॉलरच्या पुढे इराणविरुद्ध अमेरिका आणि इस्त्रायलच्या लष्करी कारवाईमुळे जागतिक बाजारात ब्रेंट क्रूडच्या किमती आज प्रति बॅरल 84 डॉलरपर्यंत पोहोचल्या. तज्ज्ञांचा अंदाज आहे की, जर हे युद्ध लांबले आणि होर्मुझ बंद राहिले, तर कच्च्या तेलाची किंमत प्रति बॅरल 120 डॉलरपर्यंत पोहोचू शकते. जगातील सुमारे 20% कच्चे तेल आणि LNG चा पुरवठा याच मार्गाने होतो. सध्या अनेक जहाजे पर्शियन गल्फमध्येच उभी आहेत किंवा लांबच्या मार्गांचा शोध घेत आहेत. संरक्षण मंत्री म्हणाले- ‘न्यू नॉर्मल’ होणे धोकादायक आखाती प्रदेशात वाढत्या तणावावर भारताचे संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह म्हणाले की, होर्मुज किंवा संपूर्ण पर्शियन आखाती प्रदेश जगाच्या ऊर्जा सुरक्षेसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. जेव्हा या प्रदेशात कोणताही अडथळा किंवा व्यत्यय येतो, तेव्हा त्याचा थेट परिणाम तेल आणि वायूच्या पुरवठ्यावर होतो. राजनाथ सिंह यांनी इशारा दिला की, या अनिश्चितता थेट अर्थव्यवस्था आणि जागतिक व्यापारावर परिणाम करतात. सध्याची परिस्थिती खूपच गुंतागुंतीची झाली आहे आणि भविष्यात ती आणखी अस्थिर होईल. ज्या प्रकारे वेगवेगळे देश जमीन, हवा, समुद्र आणि आता अंतराळातही स्पर्धा करत आहेत, ती चिंतेची बाब आहे. ही असामान्यता आता ‘न्यू नॉर्मल’ बनत चालली आहे. आता होर्मुज सामुद्रधुनीबद्दल जाणून घ्या… होर्मुज सामुद्रधुनी सुमारे 167 किमी लांबीचा जलमार्ग आहे, जो पर्शियन आखातला अरबी समुद्राशी जोडतो. त्याचे दोन्ही किनारे सुमारे 50 किमी रुंद आहेत, तर सर्वात अरुंद भाग सुमारे 33 किमी रुंद आहे. यात ये-जा करणाऱ्या सागरी वाहतुकीसाठी 3 किमी रुंद शिपिंग लेन निश्चित केली आहे. जगातील एकूण पेट्रोलियमपैकी 20% हिस्सा येथून जातो. इराण व्यतिरिक्त सौदी अरेबिया, इराक आणि कुवेत यांसारखे देशही त्यांच्या निर्यातीसाठी यावर अवलंबून आहेत. भारताच्या एकूण ‘नॉन-ऑइल एक्सपोर्ट’पैकी 10% पेक्षा जास्त हिस्सा याच मार्गाने पुरवला जातो. यात बासमती तांदूळ, चहा, मसाले आणि अभियांत्रिकी वस्तूंचा समावेश आहे. दररोज सुमारे 1.78 कोटी बॅरल ते 2.08 कोटी बॅरल कच्चे तेल आणि इंधन या मार्गाने जाते. इराण स्वतः दररोज 17 लाख बॅरल पेट्रोलियम या मार्गाने निर्यात करतो.
Source link
