ओकसाना ब्रिटनमध्ये भरतनाट्यम कलाकार आहेत… उल्मेनाई जपानमध्ये… तात्याना, कासिएट आणि दामिर अमेरिकेत भरतनाट्यमचे स्टेज शो करतात. स्वेतलाना रशियामध्ये भरतनाट्यम शिकवतात. जगातील वेगवेगळ्या देशांमध्ये भारतीय नृत्य आणि संस्कृतीची ओळख बनलेले हे कलाकार ना भारतीय आहेत, ना त्यांनी भारतातून नृत्याचे शिक्षण घेतले आहे. त्यांच्या गुरु आहेत अख्माराल काइनाजारोवा. भारतापासून दूर कझाकिस्तानची पूर्वीची राजधानी अल्माटीमध्ये काइनाजारोवा भरतनाट्यम शिकवतात. त्या भारतात प्रशिक्षित सेंट्रल आशियातील एकमेव भरतनाट्यम कलाकार आहेत. त्यांनी तामिळनाडूची राजधानी चेन्नई येथील इन्स्टिट्यूट ऑफ फाइन आर्ट्स कलाक्षेत्रमधून भरतनाट्यमचे प्रशिक्षण घेतले. काइनाजारोवा या अर्थाने सेंट्रल आशियामध्ये केवळ भरतनाट्यमच्याच नव्हे, तर भारतीय संस्कृतीच्या राजदूत आहेत की, त्यांनी 20 वर्षांत सेंट्रल आशियातील पाच देशांमधील (कझाकिस्तान, किर्गिस्तान, उझबेकिस्तान, ताजिकिस्तान आणि तुर्कमेनिस्तान) 5 हजारांहून अधिक लोकांना भरतनाट्यम शिकवले. यामध्ये 17 वर्षांपासून ते 70 वर्षांपर्यंतच्या लोकांचा समावेश आहे. त्या म्हणतात- ‘मध्य आशियातील लोक भारतावर प्रेम करतात आणि येथील संस्कृती त्यांना आवडते. याच कारणामुळे माझ्याकडे भरतनाट्यम शिकण्यासाठी केवळ कझाकिस्तानमधूनच नव्हे, तर शेजारील देशांमधूनही लोक येतात. मी 15 विद्यार्थ्यांना कथकही शिकवत आहे. मी दिल्लीत कथक शिकत होते, पण माझी पदवी पूर्ण करू शकले नाही. म्हणून, मी फक्त त्यांनाच शिकवते जे केवळ कथक शिकण्यासाठी येतात. आमच्या देशात भरतनाट्यममधून कमाई होऊ शकत नाही. म्हणून, मी शिकवलेल्या ज्या लोकांनी भरतनाट्यमला करिअर बनवले, ते अमेरिका, जपानसारख्या देशांमध्ये जातात.’ रवींद्रनाथ टागोर यांच्या चाहत्या होत्या आजी, त्यांच्यामुळेच भारताची ओळख काइनाजारोवा म्हणतात- माझ्या आजी रवींद्रनाथ टागोर यांच्या पुस्तकांच्या चाहत्या होत्या. त्यांच्याच पुस्तकांमुळे मी भारताविषयी जाणून घेऊ शकले. जेव्हा देश स्वतंत्र झाला आणि आमच्याकडे भारतीय दूतावास उघडले, तेव्हा मी तिथे जाऊन सांगितले की मला भरतनाट्यम शिकायचे आहे. त्यानंतर माझ्यासाठी मार्ग खुले झाले आणि मी भारतात आले. येथे मी चेन्नई, मुंबई आणि दिल्लीत राहिले. माझ्या मुलीने इथेच तमिळ शिकली. आम्ही भारतीय संस्कृती अनुभवली. आयसीसीआर फेलो होणाऱ्या पहिल्या कझाक नागरिक आहेत 1991 मध्ये कझाकिस्तानच्या स्वातंत्र्यानंतर कायनाझारोवा या पहिल्या व्यक्ती आहेत, ज्यांना आयसीसीआरची फेलोशिप मिळाली. या फेलोशिपवर त्या भरतनाट्यम शिकण्यासाठी भारतात आल्या. त्यांनी येथे योगही शिकला. त्या 200 हून अधिक लोकांना योग शिकवत आहेत. भारतात आल्यानंतर त्या शाकाहारी झाल्या. त्या सांगतात की, आमच्या देशात जिथे तापमान -20 ते -50 अंश सेल्सिअसपर्यंत जाते, तिथे शाकाहारी असणे खूप कठीण आहे. जेव्हा त्या चेन्नईतून भरतनाट्यम शिकत होत्या, तेव्हा त्यांच्या मुलीने तिथे तमिळही शिकले होते.
Source link
