इराणने अमेरिकेसोबत अणु कराराबाबत चर्चा करण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे. इराणचे उप परराष्ट्रमंत्री मजीद तख्त-रवांची यांनी बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितले की, जर अमेरिका निर्बंध हटवण्यावर चर्चा करण्यास तयार असेल, तर आम्ही आमच्या अणु कार्यक्रमाशी संबंधित अनेक मुद्द्यांवर समझोता करण्यास तयार आहोत. दोन्ही देशांमधील चर्चेची पुढील फेरी मंगळवारी जिनिव्हा येथे होणार आहे. तर, अमेरिकन अधिकारी वारंवार सांगत आले आहेत की अणु चर्चेत प्रगती थांबण्याचे कारण इराण आहे, अमेरिका नाही. मात्र, तख्त-रवांची यांनी पुन्हा सांगितले की इराण आपल्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र प्रकल्पावर अमेरिकेशी चर्चा करणार नाही. हा मुद्दा इस्रायल आणि अमेरिका दोन्ही देश उपस्थित करत आले आहेत. ते म्हणाले, ‘जेव्हा इस्रायल आणि अमेरिकेने आमच्यावर हल्ला केला, तेव्हा आमच्या क्षेपणास्त्रांनी आमचे संरक्षण केले. आम्ही स्वतःला आमच्या संरक्षणात्मक क्षमतेपासून कसे वंचित ठेवू शकतो?’ अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री म्हणाले- इराणसोबत करार करणे खूप कठीण दुसरीकडे, अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबियो यांनी शनिवारी सांगितले होते की, राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना करार हवा आहे, पण इराणसोबत करार करणे खूप कठीण आहे. ट्रम्प यांनी असा इशाराही दिला आहे की, जर इराणच्या अणुकार्यक्रमाला मर्यादित करण्यावर करार झाला नाही तर अमेरिका लष्करी कारवाई करू शकतो. यासोबतच अमेरिकेने या प्रदेशात आपली लष्करी उपस्थितीही वाढवली आहे. रवांची म्हणाले- आम्ही 60% समृद्ध युरेनियम घटवण्याचा प्रस्ताव दिला इराण आणि अमेरिका यांच्यातील अणुकरार ही दीर्घकाळापासून सुरू असलेली एक वादग्रस्त चर्चा आहे, ज्याचा उद्देश इराणच्या अणुकार्यक्रमाला मर्यादित करणे हा आहे, जेणेकरून तो अणुबॉम्ब बनवू शकणार नाही. मजीद तख्त-रवांची यांनी सांगितले की, इराणने 60% पर्यंत समृद्ध युरेनियम घटवण्याचा प्रस्ताव दिला आहे. ही पातळी शस्त्र-श्रेणीच्या जवळ मानली जाते आणि याच कारणामुळे इतर देशांना शंका आहे की इराण अणुबॉम्ब बनवत आहे. तथापि, इराणने याचा सातत्याने इन्कार केला आहे. ते म्हणाले, ‘आम्ही आमच्या अणुकार्यक्रमाशी संबंधित इतर मुद्द्यांवर चर्चा करण्यास तयार आहोत, जर त्यांनी निर्बंधांवर चर्चा केली.’ त्यांनी हे स्पष्ट केले नाही की निर्बंध पूर्णपणे हटवण्याबद्दल बोलले जात आहे की अंशतः. इराणकडे समृद्ध युरेनियमचा साठा आहे इराणकडे 400 किलोपेक्षा जास्त उच्च-स्तरीय समृद्ध युरेनियमचा साठा आहे. 2015 च्या अणुकराराअंतर्गत त्याने आपले युरेनियम रशियाला पाठवले होते. यावेळी तो असे करेल का, यावर तख्त-रवांची म्हणाले की, आता काहीही सांगणे घाईचे होईल. रशियाने पुन्हा ही सामग्री स्वीकारण्याची ऑफर दिली आहे. मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, तेहरानने तात्पुरते युरेनियम संवर्धन थांबवण्याचा प्रस्तावही दिला आहे. इराणची मागणी- अणुमुद्द्यावर चर्चा करू, बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रावर नाही इराणची एक मोठी अट अशी आहे की, चर्चा केवळ अणुमुद्द्यावरच व्हावी. तख्त-रवांची म्हणाले की, त्यांची समज आहे की, जर करार करायचा असेल तर लक्ष अणुमुद्द्यावरच राहील. इराण आणि अमेरिकेदरम्यान सुरू असलेल्या अणुकरार चर्चेत बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र प्रकल्प सर्वात मोठा वादाचा मुद्दा बनला आहे. इराण यावर अजिबात तडजोड करण्यास तयार नाही आणि याला आपली रेड लाईन मानतो. इराणचे म्हणणे आहे की, त्याचा बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र कार्यक्रम संरक्षणासाठी आवश्यक आहे. जून 2025 मध्ये इस्रायल आणि अमेरिकेने इराणच्या अणुस्थळांवर हल्ला केला, तेव्हा इराणच्या क्षेपणास्त्रांनीच त्याचे संरक्षण केले. इराणी अधिकाऱ्यांनी वारंवार सांगितले आहे की, क्षेपणास्त्र कार्यक्रमावर कोणतीही चर्चा होणार नाही. ही इराणची बचावात्मक क्षमता आहे आणि ती सोडणे म्हणजे स्वतःला कमकुवत करणे होय. इराण म्हणतो की, चर्चा केवळ अणुकार्यक्रमापुरती मर्यादित राहील, क्षेपणास्त्र किंवा प्रादेशिक गटांवर नाही. रवांची म्हणाले – आमच्या अस्तित्वाला धोका निर्माण झाल्यास प्रत्युत्तर देऊ इराणच्या उप परराष्ट्र मंत्र्यांनी ट्रम्प यांच्या विधानांवर चिंता व्यक्त केली. सार्वजनिकरित्या आणि खासगीरित्या अमेरिका चर्चेत स्वारस्य दाखवत आहे, परंतु ट्रम्प अलीकडेच सत्ता परिवर्तनाबद्दल बोलले. तख्त-रवांची म्हणाले की, खाजगी संदेशांमध्ये असे नाही. त्यांनी प्रदेशातील अमेरिकेच्या लष्करी वाढीबद्दल चिंता व्यक्त केली आणि म्हणाले की, दुसरे युद्ध सर्वांसाठी वाईट असेल. जर इराणला अस्तित्वाचा धोका जाणवला, तर इराण प्रत्युत्तर देईल. इराणने प्रादेशिक देशांशी चर्चा केली आहे आणि सर्वजण युद्धाच्या विरोधात आहेत. इराणला वाटते की इस्रायल ही चर्चा मोडू इच्छितो. कराराबाबत तख्त-रवांची म्हणाले की, इराण जिनिव्हा येथे आशेने जाईल आणि दोन्ही पक्षांना प्रामाणिकपणा दाखवावा लागेल. प्रदेशात तैनात करण्यात येत असलेल्या 40,000 हून अधिक अमेरिकन सैनिकांबद्दल विचारले असता, तख्त-रावंची यांनी उत्तर दिले, ‘अशा परिस्थितीत खेळ वेगळा असेल.’ अमेरिकेने इराणसमोर 4 अटी ठेवल्या होत्या ट्रम्प यांनी फेब्रुवारीच्या सुरुवातीला एका वेगळ्या मुलाखतीत सांगितले होते की, इराणसोबतची परिस्थिती आता बदलत आहे. त्यांनी दावा केला की इराण आता चर्चेसाठी तयार होऊ शकतो. ट्रम्प म्हणाले, ‘इराणकडे व्हेनेझुएलापेक्षा मोठा आर्मडा (लष्करी जहाजांचा ताफा) आहे.’ त्यांनी असेही सांगितले की, इराणच्या अधिकाऱ्यांनी अनेकदा संपर्क साधला आहे आणि त्यांना करार करायचा आहे. ट्रम्प यांचे मत आहे की इराण चर्चा करण्यास उत्सुक आहे. एका वरिष्ठ अमेरिकन अधिकाऱ्याने पत्रकारांना सांगितले की, अमेरिका चर्चेसाठी तयार आहे. जर इराणने संपर्क साधला आणि अटी मान्य केल्या तर चर्चा होईल. या महिन्यात अमेरिकेचे विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ यांनी करारासाठी अटी सांगितल्या आहेत- इराण म्हणाला होता- आम्हाला घाबरवून काहीही करू शकत नाही अमेरिकेने युरेनियम संवर्धन थांबवण्याच्या मागणीला उत्तर देताना, इराणने 8 फेब्रुवारी रोजी सांगितले होते की, त्याला लष्करी धमक्या मिळाल्या किंवा नवीन निर्बंध लादले तरी तो हा कार्यक्रम कोणत्याही परिस्थितीत सोडणार नाही. इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची म्हणाले होते की, इराणला घाबरवून त्याचे अणुधोरण बदलता येणार नाही आणि अमेरिकेच्या हेतूवर आमचा विश्वास नाही. अराघची यांनी स्पष्टपणे सांगितले होते की, युरेनियम संवर्धन हा इराणसाठी कोणत्याही परिस्थितीत वाटाघाटीचा मुद्दा नाही. ते म्हणाले की, कोणत्याही देशाला इराणला काय करावे हे सांगण्याचा अधिकार नाही. त्यांनी असेही म्हटले की, प्रदेशातील अमेरिकेची लष्करी तैनाती इराणला घाबरवण्यात अपयशी ठरेल. त्यांनी पुनरुच्चार केला की, इराण असा कोणताही करार करणार नाही जो त्याच्या स्वातंत्र्य आणि सन्मानाच्या विरोधात असेल. त्याचबरोबर ते म्हणाले की, जर निर्बंधांमध्ये सवलत मिळाली तर इराण विश्वास वाढवणाऱ्या काही उपायांवर विचार करू शकतो, परंतु हे सर्व परस्पर आदरावर अवलंबून असेल. अमेरिका मध्यपूर्वेत आपली तैनाती वाढवत आहे अमेरिका मध्यपूर्वेत आपली लष्करी उपस्थिती वाढवत आहे. अमेरिका आता आपले सर्वात मोठे विमानवाहू जहाज USS जेराल्ड आर. फोर्ड तिथे पाठवत आहे. हे एक अणुशक्तीवर चालणारे विमानवाहू जहाज आहे. रॉयटर्सला दोन अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी शुक्रवारी ही माहिती दिली. अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव वाढत असताना हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. अधिकाऱ्यांच्या मते, जेराल्डला मध्यपूर्वेत पोहोचायला एक आठवडा लागेल. तिथे आधीच अब्राहम लिंकन विमानवाहू जहाज आणि इतर युद्धनौका तैनात आहेत. जेराल्ड आपल्या साथी जहाजांसह कॅरिबियन समुद्रात तैनात होता. या वर्षी व्हेनेझुएलामध्ये झालेल्या अमेरिकन मोहिमांमध्ये त्याने भाग घेतला आहे. याव्यतिरिक्त, अलीकडच्या आठवड्यात अनेक गाइडेड-मिसाइल डिस्ट्रॉयर, फायटर जेट आणि पाळत ठेवणारी विमानेही मध्य पूर्वेत पाठवण्यात आली आहेत.
Source link
