मंगळवार, १७ फेब्रुवारी रोजी माघ अमावस्या आहे. अमावस्या तिथीचे स्वामी पितर देव मानले जातात. या दिवशी विशेषतः नदी स्नान, दान-पुण्य यासोबतच धूप-ध्यान आणि तर्पण करण्याची परंपरा आहे. उज्जैनचे ज्योतिषाचार्य पं. मनीष शर्मा यांच्या मते, यावेळी अमावस्या मंगळवारी आहे. मंगळवारच्या अमावस्येचे नाव भौमवती आहे. या दिवशी गंगा, यमुना, शिप्रा, नर्मदा यांसारख्या पवित्र नद्यांमध्ये स्नान केल्याने अक्षय पुण्य मिळते. जे लोक कोणत्याही तीर्थस्थानी जाऊ शकत नाहीत, त्यांनी घरीच पाण्यात गंगाजल किंवा इतर कोणत्याही नदीचे पाणी मिसळून स्नान करावे. स्नानानंतर पिंपळाच्या झाडाला पाणी अर्पण करा आणि भगवान विष्णूसोबत तुळशी मातेची पूजा करा. पिंपळाच्या झाडाला काळे तीळ आणि जल अर्पण करा अमावस्येला पिंपळाच्या पूजेला विशेष महत्त्व आहे. पिंपळात भगवान विष्णूंचा वास मानला जातो. त्यामुळे पिंपळाची पूजा करताना ‘ॐ नमो भगवते वासुदेवाय’ या मंत्राचा जप केला जातो. या अमावस्येला एका लोट्यात पाणी घ्या. त्यात गंगाजल, कच्चे दूध आणि काळे तीळ मिसळा. हे पाणी पिंपळाला अर्पण करा. असे केल्याने भगवान विष्णू प्रसन्न होतात आणि घरातील पितर देवही तृप्त होतात. तुळस आणि शालिग्राम पूजा अमावस्या तिथीला तुळशीसोबत भगवान शालिग्राम यांचा अभिषेक करण्याचीही परंपरा आहे. दूध आणि पाण्याने शालिग्राम यांचा अभिषेक करा. पूजन सामग्री अर्पण करा. तुळशी मातेला लाल वस्त्र अर्पण करा. पूजेमध्ये तुळस आणि शालिग्राम यांना हळद, चंदन, कुंकू, तांदूळ, फुले अर्पण करा. धूप-दीप लावा, नैवेद्य दाखवा आणि आरती करा. पितरांसाठी तर्पण अमावस्या तिथीला पितरांसाठी तर्पण नक्की करावे. यासाठी एका लोट्यात पाणी भरावे. पाण्यात काळे तीळ आणि फुले टाकावीत. त्यानंतर पितरांचे स्मरण करावे आणि तळहातावर पाणी घेऊन अंगठ्याच्या दिशेने पितरांना अर्पण करावे. याला तर्पण करणे म्हणतात. याशिवाय, गाईच्या शेणाची गोवरी जाळून त्यात गूळ आणि तूप घालून धूप द्यावे. पितरांचे ध्यान करत ‘ॐ पितृदेवेभ्यो नमः’ या मंत्राचा जप करावा. असे केल्याने कुटुंबातील पितर देवता तृप्त होतात. पितरांच्या आशीर्वादाने कुटुंबातील अशांती दूर होते.
Source link
