भारतीय रुपया मंगळवारी (3 फेब्रुवारी) अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत 3 वर्षांतील सर्वात मोठ्या वाढीसह 90.20 च्या पातळीवर पोहोचला. ही वाढ अमेरिका आणि भारत यांच्यातील व्यापार कराराच्या घोषणेमुळे झाली आहे, ज्यामध्ये अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारतीय वस्तूंवरील शुल्क 50% वरून 18% पर्यंत कमी केले आहे. यापूर्वी 2025 मध्ये रुपया सुमारे 5% नी घसरून आशियातील सर्वात कमकुवत चलन बनला होता. जानेवारी 2026 मध्येच यात 2% ची घसरण नोंदवली गेली होती. परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांच्या (FIIs) सततच्या काढणीमुळे रुपयावर दबाव होता. तथापि, मंगळवारी रुपयाने 91.49 च्या मागील बंदच्या तुलनेत 130 पैशांची मजबूती नोंदवत पुनरागमन केले आहे. व्यापार कराराच्या घोषणेनंतर आलेली तेजी रुपयामध्ये आलेल्या या तेजीमागे भारत आणि अमेरिका यांच्यातील ‘गिव्ह अँड टेक’ करार आहे. राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी सोशल मीडियावर सांगितले की, भारत आता रशियाकडून तेल खरेदी करणे थांबवेल आणि त्याऐवजी अमेरिका व व्हेनेझुएलाकडून तेल खरेदी करेल. याव्यतिरिक्त, भारताने पुढील काही वर्षांत अमेरिकेकडून 500 अब्ज डॉलर (सुमारे 45 लाख कोटी रुपये) किमतीची ऊर्जा, तंत्रज्ञान आणि कृषी उत्पादने खरेदी करण्याची वचनबद्धता दर्शविली आहे. या घोषणेने गेल्या वर्षी ऑगस्टमध्ये अमेरिकेच्या शुल्कानंतर (टॅरिफ) निर्माण झालेली अनिश्चितता संपुष्टात आणली आहे. रुपया 89 च्या पातळीवर जाऊ शकतो तज्ञांचे मत आहे की रुपयातील ही वाढ अजूनही सुरू राहू शकते. बाजार तज्ञ अनुज गुप्ता यांच्या मते, निर्यात वाढण्याच्या अपेक्षेने रुपयाची मागणी आणखी वाढेल. अल्पावधीत रुपया 89.50 ते 89.00 च्या पातळीवर जाऊ शकतो. कोटक सिक्युरिटीजचे चलन संशोधन प्रमुख अनिंद्य बॅनर्जी यांचे म्हणणे आहे की, शुल्कात कपात केल्याने रुपयासाठी मजबूत होण्याचे मार्ग खुले झाले आहेत, परंतु भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) कोणत्या स्तरावर हस्तक्षेप करते यावरही ते अवलंबून असेल. चलनाची किंमत कशी ठरते? डॉलरच्या तुलनेत इतर कोणत्याही चलनाचे मूल्य घटल्यास त्याला चलनाचे घसरणे, तुटणे किंवा कमकुवत होणे असे म्हणतात. इंग्रजीमध्ये याला ‘करन्सी डेप्रिसिएशन’ म्हणतात. प्रत्येक देशाकडे परकीय चलन साठा असतो, ज्यातून तो आंतरराष्ट्रीय व्यवहार करतो. परकीय चलन साठ्याच्या घटण्याचा आणि वाढण्याचा परिणाम चलनावर दिसून येतो. जर भारताच्या परकीय गंगाजळीत डॉलर, अमेरिकेच्या चलन साठ्याइतके असतील तर रुपयाची किंमत स्थिर राहील. आपल्याकडे डॉलर कमी झाल्यास रुपया कमकुवत होईल, वाढल्यास रुपया मजबूत होईल.
Source link
