आता पात्र फिजिओथेरपिस्ट त्यांच्या नावापुढे ‘डॉक्टर (Dr)’ असे लिहू शकतात. यासोबतच, कोणत्याही अडथळ्याशिवाय स्वतंत्रपणे सराव (प्रॅक्टिस) देखील करू शकतात. आता त्यांना कोणत्याही जनरल फिजिशियनच्या प्रिस्क्रिप्शन किंवा रेफरलची वाट पाहण्याची गरज नाही.

खरं तर, केरळ उच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती व्ही.जी. अरुण यांच्या खंडपीठाने शुक्रवार, २३ जानेवारी रोजी फिजिओथेरपी क्षेत्रात काम करणाऱ्या लोकांच्या बाजूने निकाल दिला. हे खंडपीठ ‘इंडियन असोसिएशन ऑफ फिजिकल मेडिसिन अँड रिहॅबिलिटेशन’ (IAPMR) द्वारे दाखल केलेल्या याचिकेवर सुनावणी करत होते.

फिजिओथेरपिस्टना केवळ ‘तंत्रज्ञ’ किंवा वैद्यकीय डॉक्टरांचे ‘सहाय्यक’ म्हणून मर्यादित ठेवण्याची मागणी करणाऱ्या युक्तिवादांना न्यायालयाने पूर्णपणे फेटाळून लावले. यासोबतच, आपल्या निर्णयात स्पष्ट केले की फिजिओथेरपी ही एक वैज्ञानिक आणि पुरावा-आधारित (Evidence-based) उपचार पद्धती आहे. म्हणून, या क्षेत्रातील तज्ञांना पूर्ण स्वायत्ततेने काम करण्याचा अधिकार आहे.

नोव्हेंबर 2025 मध्ये ‘डॉक्टर’ या शब्दाच्या वापरास तात्पुरती बंदी घालण्यात आली होती

यापूर्वी नोव्हेंबर 2025 मध्ये याच न्यायालयाने आपल्या एका अंतरिम आदेशाने फिजिओथेरपिस्टांकडून ‘डॉक्टर’ या शब्दाच्या वापरास तात्पुरती बंदी घातली होती. त्या आदेशामुळे देशभरातील फिजिओथेरपी व्यावसायिकांमध्ये मोठी निराशा होती. मात्र, 23 जानेवारी 2026 च्या या अंतिम निर्णयाने ती बंदी पूर्णपणे रद्द केली आहे.

ओळख आणि कामाच्या व्याप्तीवरून वाद निर्माण झाला होता

हे प्रकरण केरळ उच्च न्यायालयात गेल्या 3 महिन्यांपासून सुरू होते. इंडियन असोसिएशन ऑफ फिजिओथेरपिस्ट (IAP) आणि इंडियन असोसिएशन ऑफ फिजिकल मेडिसिन अँड रिहॅबिलिटेशन (IAPMR) यांच्यात फिजिओथेरपिस्टची ओळख, अधिकार आणि कामाच्या व्याप्तीवरून वाद होता.

IAPMR कडून अशी हरकत घेण्यात आली होती की फिजिओथेरपिस्टनी ‘डॉक्टर’ या शब्दाचा वापर करू नये आणि स्वतंत्रपणे सराव करू नये.

या निर्णयात फिजिओथेरपिस्टना रुग्णांसाठी ‘फर्स्ट-कॉन्टॅक्ट’ हेल्थकेअर प्रोवाइडर म्हणून मान्यता देण्यात आली आहे. ते कोणत्याही इतर रेफरलशिवाय स्वतंत्रपणे उपचार करू शकतात.

प्रोफेशनल्‍सनी या निर्णयाला ओळखीचा विजय म्हटले

‘इंडियन असोसिएशन ऑफ फिजिओथेरपिस्ट’ (IAP) चे अध्यक्ष प्रो. डॉ. संजीव कुमार झा यांनी या निर्णयाचे स्वागत करताना सांगितले की, ‘हा केवळ कायदेशीर विजय नाही, तर हा आमच्या व्यवसायाच्या प्रतिष्ठेचा आणि ओळखीचा विजय आहे. आता देशभरातील लाखो फिजिओथेरपिस्ट अभिमानाने त्यांच्या सेवा देऊ शकतील.’

आता थेट फिजिओथेरपी सेवा सहज उपलब्ध होतील

या निर्णयाचा परिणाम केवळ कार्यरत फिजिओथेरपिस्टवरच नाही, तर शिक्षण घेत असलेल्या विद्यार्थ्यांवरही होईल. आयएपीचे म्हणणे आहे की फिजिओथेरपिस्ट प्रतिबंध, उपचार, पुनर्वसन आणि रुग्णांची कार्यक्षमता पुन्हा सुधारण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात. स्वतंत्रपणे प्रॅक्टिस करण्याची परवानगी मिळाल्याने रुग्णांनाही फायदा होईल. त्यांना थेट फिजिओथेरपी सेवा सहज उपलब्ध होतील आणि अनावश्यक प्रशासकीय अडचणी कमी होतील.