जगातील सर्वात लोकप्रिय मेसेजिंग ॲप व्हॉट्सॲपची मूळ कंपनी मेटा पुन्हा एकदा गोपनीयतेच्या आरोपांच्या घेऱ्यात आहे. सॅन फ्रान्सिस्को येथील फेडरल कोर्टात दाखल केलेल्या नवीन खटल्यात दावा करण्यात आला आहे की, कंपनी वापरकर्त्यांच्या त्या चॅट्सनाही पाहू शकते, ज्यांना ती एंड-टू-एंड एनक्रिप्टेड (E2E) असल्याचे सांगून पूर्णपणे सुरक्षित असल्याचा दावा करते.

ऑस्ट्रेलिया, ब्राझील, भारत, मेक्सिको आणि दक्षिण आफ्रिकेतील वापरकर्त्यांच्या एका गटाने हा क्लास-ॲक्शन खटला दाखल केला आहे. अमेरिकेतील एका कोर्टात दाखल केलेल्या खटल्यात म्हटले आहे की, मेटा आणि व्हॉट्सॲप त्यांचे अब्जावधी वापरकर्त्यांना सुरक्षेच्या नावाखाली दिशाभूल करत आहेत.

याचिकाकर्त्यांचा दावा आहे की, कंपनीकडे जवळजवळ सर्व खाजगी संभाषणे साठवण्याची, त्यांचे विश्लेषण करण्याची आणि त्यांना ॲक्सेस करण्याची क्षमता आहे. तर मेटाने हे आरोप फेटाळून लावले आहेत. कंपनीच्या प्रवक्त्याचे म्हणणे आहे की, हा खटला पूर्णपणे निराधार आहे आणि ते याचिकाकर्त्यांच्या वकिलांविरुद्ध कायदेशीर कारवाईची मागणी करतील.

खटल्यातील मुख्य आरोप काय आहेत?

खटल्यात म्हटले आहे की, व्हॉट्सॲपचा हा दावा की फक्त पाठवणारा आणि प्राप्तकर्ताच मेसेज वाचू शकतात, तो प्रत्यक्षात चुकीचा आहे. याचिकाकर्त्यांनुसार, मेटाकडे असे तंत्रज्ञान आणि ॲक्सेस आहे, ज्यामुळे ते वापरकर्त्यांचे मेसेज पाहू शकते. यात काही व्हिसलब्लोअर्सच्या हवाल्यानेही माहिती देण्यात आली आहे, ज्यांनी दावा केला आहे की, मेटाचे कर्मचारी गरज पडल्यास वापरकर्त्यांच्या डेटापर्यंत पोहोचू शकतात.

हा खटला काल्पनिक कथा

मेटाचे प्रवक्ते अँडी स्टोन म्हणाले, ‘लोकांचे व्हॉट्सॲप मेसेज एनक्रिप्टेड नाहीत, असा दावा करणे पूर्णपणे चुकीचे आणि हास्यास्पद आहे.’ त्यांनी स्पष्ट केले की, व्हॉट्सॲप गेल्या एका दशकापासून सिग्नल प्रोटोकॉल वापरत आहे, जो सुरक्षेच्या बाबतीत जगभरात मानक मानला जातो. कंपनीने या खटल्याला फिक्शन (काल्पनिक कथा) म्हटले आहे.

5 देशांतील वापरकर्त्यांनी केली तक्रार

या कायदेशीर कारवाईत भारताचाही समावेश आहे. भारताव्यतिरिक्त, ऑस्ट्रेलिया, ब्राझील, मेक्सिको आणि दक्षिण आफ्रिकेतील वापरकर्ते या क्लास-ॲक्शन खटल्याचा भाग आहेत. जर न्यायालयाने याला क्लास-ॲक्शन म्हणून मंजुरी दिली, तर जगभरातील कोट्यववधी वापरकर्ते या खटल्याच्या कक्षेत येऊ शकतात आणि भविष्यात मेटाला मोठा दंड भरावा लागू शकतो.

एंड-टू-एंड एन्क्रिप्शन म्हणजे काय?

व्हॉट्सॲपचा दावा आहे की त्याच्या ॲपवर होणारी प्रत्येक चॅट एंड-टू-एंड एन्क्रिप्टेड असते. याचा अर्थ असा की जेव्हा तुम्ही कोणताही मेसेज पाठवता, तेव्हा तो एका गुप्त कोडमध्ये बदलतो, जो फक्त प्राप्तकर्त्याचा फोनच डिकोड करू शकतो. कंपनीचे म्हणणे आहे की, व्हॉट्सॲप किंवा त्याची मूळ कंपनी मेटा यापैकी कोणीही हा मेसेज वाचू शकत नाही. ताज्या खटल्याने याच दाव्याच्या सत्यतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण केले आहे.

मेटाची गोपनीयता धोरणे यापूर्वीही वादात सापडली आहेत

मेटा (पूर्वी फेसबुक) चा गोपनीयता रेकॉर्ड खूप वादग्रस्त राहिला आहे. 2020 मध्ये केंब्रिज ॲनालिटिका घोटाळ्यानंतर कंपनीला 5 अब्ज डॉलरचा दंड भरावा लागला होता. याशिवाय, सप्टेंबर 2025 मध्ये व्हॉट्सॲपचे माजी सुरक्षा प्रमुख अताउल्लाह बेग यांनीही आरोप केला होता की, सुमारे 1,500 अभियंत्यांकडे वापरकर्त्यांच्या डेटाचा अनियंत्रित ॲक्सेस आहे.