इराणमध्ये सुरू असलेल्या सरकारविरोधी निदर्शनांदरम्यान, अमेरिका इराणच्या आसपास आपली लष्करी उपस्थिती वाढवण्याच्या तयारीत आहे. अमेरिकेच्या नौदलाचे USS अब्राहम लिंकन कॅरियर स्ट्राइक ग्रुपसह दक्षिण चीन समुद्रातून मध्य पूर्वेकडे रवाना झाले आहे. USS अब्राहम लिंकन हे अमेरिकेच्या नौदलाचे एक अणुशक्तीवर चालणारे विमानवाहू जहाज आहे. हे जगातील सर्वात मोठ्या आणि शक्तिशाली युद्धनौकांपैकी एक मानले जाते. अमेरिकेच्या न्यूज वेबसाइट न्यूज नेशनच्या अहवालानुसार, इराणची हवाई हद्द बंद झाल्यानंतर बरोबर एका तासाने हा निर्णय घेण्यात आला आहे. अहवालानुसार, स्ट्राइक ग्रुपला चीनच्या हालचालींवर लक्ष ठेवण्यासाठी दक्षिण चीन समुद्रात तैनात केले होते, परंतु आता त्याची हालचाल दिसून आली आहे. त्याला मध्य पूर्वेपर्यंत पोहोचायला सुमारे एक आठवडा लागू शकतो. मात्र, अद्याप अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांकडून याची पुष्टी करण्यात आलेली नाही. अमेरिकेने व्हेनेझुएलामध्येही हल्ल्यापूर्वी अशाच प्रकारे तैनाती वाढवली होती. मध्य पूर्वेत कोणताही अमेरिकन कॅरियर स्ट्राइक ग्रुप तैनात नाही न्यूज नेशनच्या व्हाईट हाऊस प्रतिनिधी केली मेयर यांनी सूत्रांच्या हवाल्याने सांगितले की, हा गट आता दक्षिण चीन समुद्रातून सेंट्रल कमांड (CENTCOM) क्षेत्राकडे जात आहे. जो मध्य पूर्व, उत्तर-पूर्व आफ्रिका, मध्य आशिया आणि दक्षिण आशियातील 21 देशांना कव्हर करतो. सध्या मध्य पूर्वेत कोणताही अमेरिकन कॅरियर स्ट्राइक ग्रुप उपस्थित नाही. यापूर्वी यूएसएस अब्राहम लिंकन दक्षिण चीन समुद्रात नियमित ऑपरेशन करत होता. यात एक सुपरकॅरियर, 3-6 डिस्ट्रॉयर्स, 1-2 पाणबुड्या, 7000-8000 सैनिक आणि 65-70 विमाने (F-35, F/A-18 इत्यादी) समाविष्ट आहेत. USS अब्राहम लिंकन कॅरियर स्ट्राइक ग्रुप-3 चा भाग आहे USS अब्राहम लिंकन अमेरिकेच्या कॅरियर स्ट्राइक ग्रुप-3 (CSG-3) चा भाग आहे, ज्यात एक न्यूक्लियर-पॉवर्ड एअरक्राफ्ट कॅरियरसोबत अनेक युद्धनौका आणि पाणबुड्यांचा समावेश असतो. अमेरिकन नेव्हीच्या अधिकृत वेबसाइट एपरपॅक नेव्हीनुसार, या ग्रुपमध्ये 1 एअरक्राफ्ट कॅरियर USS अब्राहम लिंकनसोबत सामान्यतः 3 ते 4 गाइडेड-मिसाईल डिस्ट्रॉयर्स असतात, जे एअर डिफेन्स, अँटी-सबमरीन आणि लँड-अटॅक ऑपरेशन्स करू शकतात. या ग्रुपमध्ये 1 क्रूझरचाही समावेश केला जातो, जो ऑपरेशन्सदरम्यान कमांड आणि कंट्रोलचे काम करतो. मात्र, गेल्या काही वर्षांपासून क्रूझरऐवजी डिस्ट्रॉयर्सचा समावेश केला जात आहे. याव्यतिरिक्त, या ग्रुपमध्ये 1 ते 2 न्यूक्लियर अटॅक पाणबुड्या तैनात असतात, ज्या शत्रूच्या जहाजांना आणि पाणबुड्यांना ट्रॅक करण्यासोबतच ‘टॉमहॉक’ क्षेपणास्त्रे डागू शकतात. लॉजिस्टिक सपोर्टसाठी 1-2 सपोर्ट जहाजे (जसे की ऑयलर आणि सप्लाय शिप) देखील सोबत असतात. एकूणच, कॅरियर स्ट्राइक ग्रुप-3 मध्ये 1 कॅरियर, 3-6 सरफेस वॉरशिप, 1-2 पाणबुड्या आणि सपोर्ट शिप्स असतात. अमेरिकेने मध्यपूर्वेतून कर्मचाऱ्यांना बाहेर काढण्यास सुरुवात केली अमेरिकेने मध्यपूर्वेतील आपल्या काही लष्करी तळांवरून कर्मचाऱ्यांना बाहेर काढण्यास सुरुवात केली आहे. रॉयटर्सनुसार, कतारमधील अल उदैद एअर बेस (जो मध्यपूर्वेतील सर्वात मोठा अमेरिकन तळ आहे आणि जिथे सुमारे 10,000 सैनिक तैनात आहेत) येथून काही कर्मचाऱ्यांना बुधवार संध्याकाळपर्यंत बाहेर काढण्यास सांगितले आहे. अमेरिकन अधिकाऱ्याने याला “पोश्चर चेंज” (तैनातीतील बदल) म्हटले आहे, पूर्ण इव्हॅक्युएशन नाही. याचे कारण स्पष्टपणे सांगितले नाही, परंतु हे इराणसोबतच्या वाढत्या तणावाशी संबंधित मानले जात आहे. तज्ञांचे म्हणणे आहे की कॅरियर स्ट्राइक ग्रुपला इतक्या दूरवरून आणण्याचा अर्थ असा आहे की अमेरिका केवळ एका लहान हल्ल्याची तयारी करत नाहीये. असा हल्ला तर लांब पल्ल्याच्या B-2 बॉम्बर किंवा पर्शियन गल्फमध्ये असलेल्या टॉमहॉक क्षेपणास्त्र असलेल्या डिस्ट्रॉयरनेही केला जाऊ शकतो. मीडिया रिपोर्टनुसार, संपूर्ण कॅरियर ग्रुपला इंडो-पॅसिफिकमधून हटवून आणण्याचा अर्थ असा आहे की अमेरिका दीर्घकाळ उपस्थिती आणि गरज पडल्यास सतत ऑपरेशनची तयारी करत आहे. मिडल ईस्टमध्ये 30,000 ते 40,000 अमेरिकन सैनिक तैनात मिडल ईस्ट (CENTCOM) मध्ये सध्या अमेरिकन लष्करी उपस्थिती खूप मजबूत आहे. मिडल ईस्ट आणि पर्शियन गल्फमध्ये अंदाजे 30,000 ते 40,000 अमेरिकन सैनिक तैनात आहेत. सध्या मिडल ईस्टमध्ये सुमारे 6 नौदल जहाजे उपस्थित आहेत, ज्यात 3 गाइडेड मिसाइल डिस्ट्रॉयर समाविष्ट आहेत, जे बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र संरक्षण आणि इतर ऑपरेशन्ससाठी सक्षम आहेत. इराण अमेरिकेसमोर टिकू शकेल का? ग्लोबल फायरपावर इंडेक्सनुसार, इराण जगातील १६वी सर्वात मजबूत सेना आहे. ज्यात सुमारे ६ लाख सक्रिय सैनिक, १,७०० पेक्षा जास्त रणगाडे, ५०० पेक्षा जास्त विमाने आणि एक मजबूत क्षेपणास्त्र शस्त्रागार समाविष्ट आहे, पण अमेरिकेच्या तुलनेत त्याचे हवाई दल आणि नौदल खूप कमकुवत आहे. अमेरिकेकडे १३,००० पेक्षा जास्त विमाने आणि ४ लाखांपेक्षा जास्त चिलखती वाहने आहेत. इराणची ताकद त्याच्या क्षेपणास्त्रांमध्ये आहे, जी २,००० किमी पर्यंतच्या पल्ल्याची आहेत आणि पर्शियन गल्फमधील अमेरिकन तळांना (उदा. कतारमधील अल उदैद) लक्ष्य करू शकतात. गेल्या काही वर्षांत इराणची स्थिती कमकुवत झाली आहे. 2024-25 मध्ये इराणच्या अणुकार्यक्रमावर इस्रायल-अमेरिकेच्या हल्ल्यांमुळे नुकसान झाले, ज्यामुळे त्याची संरक्षण क्षमता प्रभावित झाली. तरीही, तज्ञांचे मत आहे की इराण दीर्घकाळ गनिमी काव्याचे युद्ध लढू शकतो, तेल वाहतुकीचे मार्ग (जसे की होर्मुजची सामुद्रधुनी) रोखू शकतो किंवा सायबर हल्ल्यांनी अमेरिकेच्या पायाभूत सुविधांना नुकसान पोहोचवू शकतो. अमेरिकेने यापूर्वीही इराणवर हल्ला केला आहे. जूनमध्ये अमेरिकेने इराणच्या 3 अणु ठिकाणांवर हल्ला केला होता. ही ठिकाणे फोर्डो, नतांझ आणि इस्फहान होती. इराणने नो-फ्लाय झोन घोषित केला होता इराणने निदर्शनांदरम्यान सोमवारी आपली हवाई हद्द बहुतांश विमानांसाठी तात्पुरती बंद केली होती आणि ‘नोटिस टू एअर मिशन्स’ (NOTAM) जारी केले होते. मात्र, काही तासांनंतर ते मागे घेण्यात आले. इंडिगो, लुफ्थांसा आणि एअरोफ्लोटसह अनेक विमान कंपन्यांना याचा फटका बसला आणि प्रदेशात वाढत्या क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ल्यांच्या धोक्यामुळे अनेक विमान कंपन्यांनी इराणी हवाई हद्द टाळण्याचा निर्णय घेतला. इंडिगोने सांगितले की, इराणने अचानक हवाई हद्द बंद केल्यामुळे त्यांच्या काही आंतरराष्ट्रीय विमानांवर परिणाम झाला आहे. तर, एअर इंडियाने सांगितले की, या प्रदेशातून जाणाऱ्या विमानांनी आता इतर मार्गांचा वापर केला आहे, ज्यामुळे उशीर होत आहे. इराणमध्ये गेल्या १९ दिवसांपासून निदर्शने सुरू इराणमध्ये २८ डिसेंबरपासून सुरू झालेली हिंसा अनेक कारणांमुळे भडकली आहे. ही निदर्शने आतापर्यंतच्या सर्वात मोठ्या निदर्शनांपैकी एक मानली जात आहेत. महागाई आणि आर्थिक संकट: इराणचे चलन रियालची किंमत इतिहासातील सर्वात नीचांकी पातळीवर पोहोचली आहे. 1 अमेरिकन डॉलरची किंमत अंदाजे 1,455,000 ते 1,457,000 रियाल (खुला बाजार दर) झाली आहे. चहा, ब्रेडसारख्या रोजच्या वस्तूही खूप महाग झाल्या आहेत (महागाई 50-70% पेक्षा जास्त). व्यापाऱ्यांचा संप: 28 डिसेंबर 2025 रोजी तेहराणच्या मोठ्या बाजारातील व्यापाऱ्यांनी दुकाने बंद करून आंदोलन सुरू केले, जे वेगाने देशभरात पसरले. लोक मूलभूत गरजांसाठी त्रस्त आहेत. सरकारविरोधी संताप: लोक सर्वोच्च नेते अयातुल्ला खामेनेई आणि इस्लामिक रिपब्लिकच्या संपूर्ण व्यवस्थेविरोधात घोषणा देत आहेत. अनेक लोक जुनी राजेशाही (शहाचे शासन) परत आणण्याची मागणी करत आहेत. कठोर कारवाई: सुरक्षा दलांनी थेट गोळीबार केला, ज्यामुळे हजारो लोकांचा मृत्यू झाला (अंदाजे 2,000 ते 12,000 पर्यंत, विविध स्रोतांनुसार). इंटरनेट आणि फोन बंद करण्यात आले, ज्यामुळे हिंसाचार आणखी वाढला. आंतरराष्ट्रीय तणाव: इराण सरकार अमेरिका आणि इस्रायलला हिंसा भडकवण्यासाठी जबाबदार धरत आहे. ट्रम्प यांनी आंदोलकांना पाठिंबा दिला होता आणि हस्तक्षेपाची धमकी दिली होती. व्हेनेझुएलामध्येही ट्रम्प यांनी आधी सैन्य वाढवले, नंतर हल्ला केला होता व्हेनेझुएलाच्या आसपासही अमेरिकेने अशीच सैन्य तैनाती वाढवली होती. २०२५ च्या ऑगस्ट महिन्यापासून सुरू होऊन, अमेरिकन सरकारने कॅरिबियन समुद्रात (व्हेनेझुएलाच्या किनाऱ्याजवळ) आपली लष्करी उपस्थिती वेगाने वाढवली. या ऑपरेशनचे नाव सदर्न स्पीअर होते. अमेरिकेने यूएसएस गेराल्ड आर. फोर्ड (जगातील सर्वात मोठे आणि सर्वात आधुनिक विमानवाहू जहाज) ऑक्टोबर 2025 मध्ये युरोपमधून थेट कॅरिबियनमध्ये पाठवले. हा कॅरियर स्ट्राइक ग्रुप अनेक डिस्ट्रॉयर, क्रूझर आणि इतर जहाजांसह आला होता, ज्यात हजारो फायटर जेट (उदा. F-35), हेलिकॉप्टर आणि इतर शस्त्रे समाविष्ट होती. कॅरियरला व्हेनेझुएलाच्या किनाऱ्यापासून फक्त 100-450 किलोमीटर दूर ठेवण्यात आले. याव्यतिरिक्त, अमेरिकेने कॅरिबियन प्रदेशात सुमारे 15,000 सैनिक तैनात केले, ज्यात प्यूर्टो रिको, यूएस व्हर्जिन आयलंड्स आणि इतर ठिकाणी तळ वाढवले. F-35 फायटर जेट, स्पेशल ऑपरेशन्स एअरक्राफ्ट, बॉम्बर, ड्रोन आणि इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर प्लेन देखील पाठवण्यात आले. जानेवारी 2026 मध्ये अमेरिकन स्पेशल फोर्सेसने व्हेनेझुएलामध्ये छापा टाकला आणि राष्ट्राध्यक्ष मादुरो आणि त्यांच्या पत्नीला पकडले. यानंतर ट्रम्प यांनी व्हेनेझुएलाला आपल्या नियंत्रणात घेतले.
Source link
