नवी दिल्ली1 तासापूर्वी
- लिंक कॉपी करा
डिसेंबरमध्ये घाऊक महागाई (WPI) वाढून 0.83% वर पोहोचली आहे. ही 8 महिन्यांतील उच्च पातळी आहे. खाद्यपदार्थ महाग झाल्यामुळे महागाई वाढली आहे. यापूर्वी नोव्हेंबरमध्ये ती उणे 0.32% होती. तर ऑक्टोबरमध्ये ती उणे 1.21% वर आली होती. वाणिज्य मंत्रालयाने आज म्हणजेच 14 डिसेंबर रोजी घाऊक महागाईची आकडेवारी जाहीर केली आहे.
रोजच्या गरजेच्या वस्तू, खाद्यपदार्थ महाग झाले
- दैनंदिन गरजेच्या वस्तूंच्या (प्रायमरी आर्टिकल्स) महागाईचा दर उणे 2.93% वरून वाढून 0.21% झाला.
- खाद्यपदार्थांच्या (फूड इंडेक्स) महागाईचा दर उणे 2.60% वरून वाढून 0% झाला.
- इंधन आणि ऊर्जा (फ्यूल आणि पॉवर) च्या घाऊक महागाईचा दर उणे 2.27% वरून घटून उणे 2.31% राहिला.
- उत्पादन क्षेत्रातील वस्तूंच्या (मॅन्युफॅक्चरिंग प्रोडक्ट्स) घाऊक महागाईचा दर 1.33% वरून वाढून 1.82% राहिला.
घाऊक महागाईचे तीन भाग प्राथमिक वस्तू, ज्याचे वजन 22.62% आहे. इंधन आणि ऊर्जाचे वजन 13.15% आणि उत्पादित वस्तूंचे वजन सर्वाधिक 64.23% आहे. प्राथमिक वस्तूंचेही चार भाग आहेत.
- खाद्य वस्तू जसे की धान्य, गहू, भाज्या
- गैर-खाद्य वस्तूंमध्ये तेलबिया येतात
- खनिजे
- कच्चे पेट्रोलियम
नोव्हेंबरमध्ये किरकोळ महागाई वाढून 1.33% झाली डिसेंबरमध्ये किरकोळ महागाई मागील महिन्याच्या तुलनेत वाढून 1.33% च्या पातळीवर पोहोचली आहे. ही तीन महिन्यांतील उच्च पातळी आहे. यापूर्वी नोव्हेंबरमध्ये ती 0.71% होती. तर ऑक्टोबरमध्ये ती 0.25% होती, जी 14 वर्षांतील सर्वात कमी पातळी होती.
घाऊक किंमत निर्देशांक (WPI) चा सामान्य माणसावर परिणाम घाऊक महागाई दीर्घकाळ वाढलेली राहिल्यास बहुतेक उत्पादन क्षेत्रांवर याचा वाईट परिणाम होतो. जर घाऊक किमती खूप जास्त काळ उच्च पातळीवर राहिल्या तर उत्पादक त्याचा भार ग्राहकांवर टाकतात. सरकार केवळ करांद्वारे WPI नियंत्रित करू शकते.
उदाहरणार्थ, कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ झाल्यामुळे सरकारने इंधनावरील उत्पादन शुल्कात कपात केली होती. तथापि, सरकार कर कपात एका मर्यादेतच कमी करू शकते. WPI मध्ये जास्त महत्त्व धातू, रसायने, प्लास्टिक, रबर यांसारख्या कारखान्यांशी संबंधित वस्तूंना असते.
महागाई कशी मोजली जाते? भारतात दोन प्रकारची महागाई असते. एक किरकोळ (रिटेल) आणि दुसरी घाऊक (थोक) महागाई असते. किरकोळ महागाई दर सामान्य ग्राहकांकडून दिल्या जाणाऱ्या किमतींवर आधारित असतो. याला ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) असेही म्हणतात. तर, घाऊक किंमत निर्देशांक (WPI) म्हणजे घाऊक बाजारात एक व्यावसायिक दुसऱ्या व्यावसायिकाकडून वसूल करत असलेल्या किमती.
महागाई मोजण्यासाठी विविध वस्तूंचा समावेश केला जातो. उदाहरणार्थ, घाऊक महागाईमध्ये उत्पादित वस्तूंचा वाटा 63.75%, अन्नधान्यासारख्या प्राथमिक वस्तूंचा वाटा 22.62% आणि इंधन व ऊर्जा यांचा वाटा 13.15% असतो. तर, किरकोळ महागाईमध्ये अन्न आणि उत्पादनांचा सहभाग 45.86%, घरांचा 10.07% आणि इंधनासह इतर वस्तूंचाही सहभाग असतो.
