नवी दिल्ली6 तासांपूर्वी
- लिंक कॉपी करा
वर्ष 2025 भारतीय सेनेसाठी खूप महत्त्वाचं ठरलं. या वर्षी सेनेने रणनीती, तंत्रज्ञान आणि लष्करी सामर्थ्याच्या बाबतीत अनेक मोठ्या उपलब्धी मिळवल्या. मंगळवारी सेनेने सांगितलं की 2025 मध्ये तिने 10 मोठी उद्दिष्ट्ये पूर्ण केली आहेत. यात ऑपरेशन सिंदूर, नवीन लष्करी सामर्थ्य, आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर, स्वदेशी शस्त्रांवर भर आणि इतर देशांसोबत लष्करी सहकार्य यांचा समावेश आहे.
सेनेचं म्हणणं आहे की 2025 हे भविष्यातील युद्धाच्या तयारीचं वर्ष होतं. या काळात अचूक आणि वेगवान हल्ल्याची क्षमता वाढवण्यात आली, नवीन तंत्रज्ञान स्वीकारण्यात आलं आणि भूदल, वायुदल आणि नौदल यांच्यात उत्तम समन्वयावर विशेष लक्ष देण्यात आलं.
ऑपरेशन सिंदूर: 2025 ची सर्वात मोठी लष्करी कारवाई
पहलगाम दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारतीय सेनेने 7 मे रोजी ऑपरेशन सिंदूर सुरू केलं. सेनेने सांगितलं की हा हल्ला पाकिस्तान सेनेने पाठिंबा दिलेल्या दहशतवाद्यांविरोधात करण्यात आला. संपूर्ण ऑपरेशनचं नियोजन सेनेच्या मिलिटरी ऑपरेशन्स ब्रांचने केलं, तर निरीक्षण डायरेक्टर जनरल मिलिटरी ऑपरेशन्स (DGMO) च्या ऑप्स रूममधून करण्यात आलं.
यावेळी चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ (CDS) आणि तिन्ही सेनांचे प्रमुख उपस्थित होते. सीमेपलीकडील 9 दहशतवादी तळ उद्ध्वस्त करण्यात आले. यापैकी 7 तळ भारतीय लष्कराने आणि 2 तळ भारतीय हवाई दलाने नष्ट केले. लष्कराने सांगितले की, शत्रूला कडक संदेश देण्यासाठी हे हल्ले अत्यंत अचूक, मर्यादित वेळेत आणि नियंत्रित पद्धतीने करण्यात आले.
पाकिस्तानचा प्रतिहल्ला निष्फळ
7 ते 10 मे च्या रात्री पाकिस्तानने ड्रोनद्वारे लष्करी आणि नागरी ठिकाणांना लक्ष्य करण्याचा प्रयत्न केला. भारतीय लष्कराच्या हवाई संरक्षण युनिट्सने सर्व ड्रोन हल्ले निष्फळ केले. यावरून हे सिद्ध झाले की लष्कराची काउंटर-ड्रोन आणि लेयर्ड हवाई संरक्षण प्रणाली पूर्णपणे प्रभावी आहे.
LOC वर दहशतवादी लॉन्च पॅड उद्ध्वस्त
नियंत्रण रेषेवर (LoC) लष्कराने जमिनीवरून मारा करणाऱ्या शस्त्रांनी डझनभरहून अधिक दहशतवादी लॉन्च पॅड नष्ट केले. यामुळे दहशतवाद्यांची घुसखोरी आणि लॉजिस्टिक पुरवठ्याला मोठा धक्का बसला. 10 मे रोजी पाकिस्तानच्या DGMO ने भारतीय DGMO शी संपर्क साधून युद्धविरामाची विनंती केली, त्यानंतर गोळीबार आणि लष्करी कारवाई थांबवण्यावर सहमती झाली.
अपाचे हेलिकॉप्टरमुळे हल्ला करण्याची क्षमता मजबूत
सेनेला जुलैमध्ये AH-64E अपाचे अटॅक हेलिकॉप्टरचे पहिले तीन हेलिकॉप्टर मिळाले, तर उर्वरित तीन डिसेंबरमध्ये सामील झाले. आता सर्व सहा अपाचे कार्यरत आहेत. हे हेलिकॉप्टर शत्रूच्या रणगाड्यांसाठी आणि चिलखती वाहनांसाठी मोठा धोका मानले जातात.
अपाचे हेलिकॉप्टरचा रंग मातीसारखा आहे, ज्यामुळे वाळवंटी प्रदेशात लपण्यास मदत होते.
नवीन युद्ध रचना: भैरव आणि अश्नि युनिट
ऑक्टोबर 2025 मध्ये राजस्थानमध्ये नवीन युद्ध रचनांचे प्रदर्शन करण्यात आले. यात भैरव बटालियन आणि अश्विनी ड्रोन प्लाटूनचा समावेश आहे. सेनेची योजना आहे की 25 भैरव लाइट कमांडो बटालियन तयार केल्या जातील. तर अश्विनी ड्रोन प्लाटून इन्फंट्री युनिट्समध्ये गुप्तचर माहिती, पाळत ठेवणे आणि अचूक हल्ल्यांसाठी तैनात केले जातील. याव्यतिरिक्त, शक्तीबाण रेजिमेंट आणि दिव्यास्त्र बॅटरी देखील तयार केल्या जात आहेत, ज्यात ड्रोन आणि लोइटर म्युनिशन्सचा समावेश असेल.
स्वदेशीकरण आणि ड्रोनवर भर
सेनेने सांगितले की, मागील दोन वर्षे ‘टेक ॲब्सॉर्प्शन इयर’ म्हणून साजरी करण्यात आली. आज सेनेत वापरले जाणारे 91% दारूगोळा स्वदेशी आहे. गेल्या वर्षात सेनेने सुमारे 3000 ड्रोन, 150 टेथर्ड ड्रोन, स्वार्म ड्रोन, हाय-अल्टिट्यूड लॉजिस्टिक ड्रोन आणि कामिकाझे ड्रोन समाविष्ट केले. यासोबतच एअर डिफेन्स सिस्टीमही तयार केली.
स्वदेशी हवाई संरक्षण प्रणाली IADWS ची २३ ऑगस्ट रोजी ओडिशाच्या किनाऱ्यावर यशस्वी चाचणी घेण्यात आली होती.
डिजिटल परिवर्तन आणि ग्रे-झोन युद्ध
सैन्याने डिजिटल परिवर्तनांतर्गत एज डेटा सेंटर, इक्विपमेंट हेल्पलाइन आणि सैनिक यात्री मित्र ॲप यांसारखे इन-हाउस सॉफ्टवेअर विकसित केले. ऑक्टोबरमध्ये जैसलमेर येथे झालेल्या आर्मी कमांडर्स कॉन्फरन्समध्ये ग्रे-झोन युद्ध, संयुक्तता आणि नवनवीन कल्पनांवर चर्चा झाली. ग्रे-झोन युद्धात सायबर हल्ला, बनावट बातम्या, आर्थिक दबाव आणि प्रॉक्सी गट यांसारख्या पद्धतींचा वापर केला जातो.
सैन्य मुत्सद्देगिरी आणि नवनवीन कल्पना
2025 मध्ये भारताने फ्रान्स, अमेरिका, थायलंड, ऑस्ट्रेलिया, श्रीलंका, ब्रिटन आणि यूएईसोबत संयुक्त लष्करी सराव केले. यामुळे आंतरकार्यक्षमता (interoperability) आणि दहशतवादविरोधी क्षमता मजबूत झाली. यासोबतच, इनो-योद्धा 2025-26 अंतर्गत 89 नवनवीन प्रस्ताव आले, त्यापैकी 32 पुढील विकासासाठी निवडले गेले.
भारताने अमेरिकेसोबत अलास्कामध्ये 1 ते 14 सप्टेंबरपर्यंत संयुक्त लष्करी सराव केला.
ब्रह्मोस आणि पिनाकामुळे मारक क्षमता वाढली
लांब पल्ल्याच्या मारक क्षमतेच्या आघाडीवर सैन्याने मोठी प्रगती केली. 1 डिसेंबर रोजी सदर्न कमांडच्या ब्रह्मोस युनिटने अंदमान-निकोबार कमांडसोबत मिळून कॉम्बॅट क्षेपणास्त्र प्रक्षेपित केले. यात उच्च-गती उड्डाण आणि लक्ष्यावर अचूक मारा करण्याच्या क्षमतेची चाचणी घेण्यात आली. सैन्याने सांगितले की, विस्तारित पल्ल्याच्या ब्रह्मोसवरही काम सुरू आहे.
याव्यतिरिक्त, पिनाका मल्टी बॅरल रॉकेट लाँचर (MBRL) चे दोन नवीन रेजिमेंट 24 जून रोजी कार्यान्वित करण्यात आले. वर्षाच्या शेवटी, सैन्याने पिनाका लाँग रेंज गाइडेड रॉकेट (LRGR) ची यशस्वी चाचणी केली, ज्याची रेंज सुमारे 120 किलोमीटर आहे. यामुळे शत्रूच्या ठिकाणांवर दूरून अचूक हल्ला करण्याची क्षमता आणखी मजबूत झाली आहे.
भारतीय लष्कराच्या दक्षिण कमांडने 1 डिसेंबर 2025 रोजी बंगालच्या उपसागरात ब्रह्मोस सुपरसॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्राचे कॉम्बॅट प्रक्षेपण केले.
