रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी बुधवारी 17 डिसेंबर 2025 रोजी लोकसभेत एका प्रश्नाच्या लेखी उत्तरात स्पष्ट केले की, रेल्वे प्रवाशांसाठी मोफत सामान भत्त्याची कमाल मर्यादा निश्चित करण्यात आली आहे, जी पाळली जात आहे. त्यामुळे आता रेल्वेतूनही सामान घेऊन जाताना मर्यादा येणार आहे.
खासदार प्रभाकर रेड्डी वेमिरेड्डी यांनी विचारलेल्या प्रश्नाला उत्तर देताना, रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव म्हणाले की, रेल्वे प्रवाशांसाठी सध्याच्या सामानाच्या नियमांनुसार, प्रत्येक श्रेणीतील रेल्वे प्रवाशांसाठी वर्गीकरण आहे.
याचा अर्थ असा की जर एखादा प्रवासी एसी फर्स्ट क्लासमध्ये प्रवास करत असेल, तर तो जास्तीत जास्त 150 किलो सामान वाहून नेऊ शकतो, जरी एकूण मोफत भत्ता 70 किलोपर्यंत मर्यादित आहे. शिवाय, जर एखादा प्रवासी प्रथम श्रेणी/एसी 2 टायरमध्ये प्रवास करत असेल, तर जास्तीत जास्त सामान भत्ता 100 किलो आहे, तर मोफत भत्ता 50 किलोपर्यंत मर्यादित आहे.
एसी 3 टायरमध्ये किती सामान नेता येणार
त्याचप्रमाणे, जर एखादा प्रवासी एसी 3-टायर/एसी चेअर कारमध्ये प्रवास करत असेल तर जास्तीत जास्त सामानाची मर्यादा 40 किलो आहे, तर मोफत भत्ता फक्त 40 किलोपर्यंत परवानगी देतो. जर एखादा प्रवासी स्लीपर क्लासमध्ये प्रवास करत असेल तर जास्तीत जास्त सामानाची मर्यादा 80 किलो आहे आणि मोफत भत्ता 40 पर्यंत परवानगी देतो.
त्याचप्रमाणे, जर एखादा प्रवासी दुसऱ्या वर्गात प्रवास करत असेल तर जास्तीत जास्त सामानाची मर्यादा 70 लो आहे, तर मोफत भत्ता 35 किलोपर्यंत परवानगी देतो.
रेल्वेमंत्र्यांनी असेही सांगितले की कमाल मर्यादेत मोफत भत्ता समाविष्ट आहे. जर एखादा प्रवासी मोफत भत्त्यापेक्षा जास्त सामान वाहून नेऊ इच्छित असेल तर ते विहित शुल्क (सामानाच्या दराच्या 1.5 पट) भरून डब्यात कमाल मर्यादेपर्यंत सामान वाहून नेऊ शकतात.
सामानांबाबत रेल्वेचे काय नियम आहेत?
शिवाय, रेल्वेमंत्र्यांनी सामानाच्या आकाराबाबतचे नियम स्पष्ट केले, की प्रवासी त्यांच्या डब्यांमध्ये फक्त 100 सेमी × 60 सेमी × 25 सेमी (लांबी × रुंदी × उंची) पेक्षा जास्त नसलेले ट्रंक, सुटकेस किंवा बॉक्स घेऊन जाऊ शकतात.
रेल्वेमंत्र्यांनी असेही सांगितले की जर एखाद्या प्रवाशाचे सामान या आकारापेक्षा जास्त असेल तर ते प्रवासी डब्यात ठेवण्याची परवानगी दिली जाणार नाही आणि ते ब्रेक व्हॅन (SLR) किंवा पार्सल व्हॅनमध्ये बुक करावे लागेल. शिवाय, कोणत्याही व्यावसायिक किंवा व्यापारी वस्तूंना वैयक्तिक सामान म्हणून देखील परवानगी नाही.
याचा अर्थ असा की, सध्या प्रवाशांसाठी सामानाच्या परवानगी असलेल्या वजनात कोणतीही वाढ किंवा घट प्रस्तावित नाही. सामानाबाबतचे विद्यमान रेल्वे नियम लागू राहतील.
