भारत सरकारने बुधवारी बांगलादेशचे उच्चायुक्त रियाज हमिदुल्लाह यांना बोलावले. ढाका येथील भारतीय उच्चायुक्तालयाला मिळालेल्या अलीकडील धमकीनंतर हे पाऊल उचलण्यात आले. भारताने या प्रकरणी बांगलादेश सरकारसमोर औपचारिकपणे आपला आक्षेप नोंदवला आहे.

तथापि, भारत सरकारने अद्याप धमकी कोणत्या प्रकारची होती किंवा ती कुठून आली होती हे स्पष्ट केले नाही, परंतु याला गंभीर सुरक्षा चिंता म्हणून पाहिले जात आहे.

दरम्यान, ढाका येथील भारतीय व्हिसा अर्ज केंद्रही बुधवारी दुपारी 2 वाजल्यापासून बंद करण्यात आले. वास्तविक पाहता, ‘जुलै ओइक्या (जुलै एकता)’ नावाच्या संघटनेने आज भारतीय उच्चायुक्तालयाकडे मोर्चा काढण्याची घोषणा केली होती.

हा मोर्चा दुपारी 3 वाजता सुरू होणार होता. भारत सरकारला अशी भीती होती की, अशा मोर्चामुळे भारतीय उच्चायुक्तालयाच्या परिसरात मोठ्या संख्येने लोक जमा होऊ शकतात, ज्यामुळे कायदा व सुव्यवस्था बिघडण्याची आणि सुरक्षेला धोका निर्माण होण्याची शक्यता होती.

याच्या एक दिवस आधी, बांगलादेशच्या नॅशनल सिटिझन पार्टी (NCP) चा नेता हसनत अब्दुल्लाह याने भारताच्या ईशान्येकडील राज्यांना वेगळे काढण्याची धमकी दिली होती.

भारत सरकारने बांगलादेशचे उच्चायुक्त रियाज हमिदुल्लाह यांना समन्स बजावले आहे.

पोलिसांनी 1 किमी आधी मोर्चा थांबवला

“जुलै ओइक्या” च्या बॅनरखाली लोकांच्या एका गटाला आज दुपारी ढाका येथील गुलशन परिसरात भारतीय उच्चायुक्तालयाकडे मोर्चा काढताना पोलिसांनी रोखले.

भारतीय उच्चायुक्तालयापासून सुमारे एक किलोमीटर आधी पोलिसांनी बॅरिकेड्स लावून आंदोलकांना पुढे जाण्यापासून रोखले. यानंतर आंदोलकांनी बॅरिकेड्स तोडण्याचा प्रयत्न केला, परंतु पुढे त्यांना आणखी कडक पोलीस नाकेबंदीचा सामना करावा लागला.

अखेरीस आंदोलक रस्त्यावर बसले, घोषणा दिल्या आणि लाऊडस्पीकरद्वारे भाषणे देऊ लागले. आंदोलक पदच्युत माजी पंतप्रधान शेख हसीना आणि जुलैमध्ये झालेल्या आंदोलनादरम्यान व त्यानंतर भारतात गेलेल्या इतर लोकांच्या परत येण्याची मागणी करत होते.

5 ऑगस्ट 2024 पासून आतापर्यंत BNP, जमात आणि इतर अनेक संघटनांनी भारतीय उच्चायोगाकडे 10 पेक्षा जास्त लांब मोर्चे काढले आहेत.

आंदोलनाशी संबंधित 4 फोटो…

पोलिसांनी ढाका येथील गुलशन परिसरात भारतीय उच्चायुक्तालयाच्या दिशेने मोर्चा काढणाऱ्या आंदोलकांना रोखले.

आंदोलक पदच्युत माजी पंतप्रधान शेख हसीना आणि जुलैमध्ये झालेल्या आंदोलनादरम्यान व त्यानंतर भारतात गेलेल्या इतर लोकांच्या परत येण्याची मागणी करत होते.

दुपारी सुमारे 3:15 वाजता मार्च सुरू करण्यापूर्वी रामपुरा ब्रिज परिसरात सुमारे शंभर लोक जमले होते.

आंदोलन ‘नाही’ दलिले, ढाका; ढग आणि ढोलताशांची नोंदणी झाली.

अब्दुल्लाने भारताला बदला घेण्याची धमकी दिली

अब्दुल्लाने सोमवारी ढाका येथील एका रॅलीत म्हटले होते की, जर बांगलादेशला अस्थिर करण्याचा प्रयत्न केला गेला तर बदल्याची आग सीमा ओलांडून पसरेल.

त्याने भारताचे नाव न घेता म्हटले, “जर तुम्ही आम्हाला अस्थिर करणाऱ्यांना आश्रय देत असाल, तर आम्ही 7 सिस्टर्सच्या फुटीरतावाद्यांनाही आश्रय देऊ.”

त्याने अशीही चेतावणी दिली की बांगलादेश भारतविरोधी शक्तींना आश्रय देईल आणि ईशान्येकडील राज्यांना भारतापासून वेगळे करेल. रॅलीत उपस्थित काही लोक त्याच्या या बोलण्यावर टाळ्या वाजवताना दिसले.

ही रॅली गेल्या आठवड्यात इंकलाब मंचचे कट्टरपंथी नेते शरीफ उस्मान हादी यांच्यावर झालेल्या जीवघेण्या हल्ल्यानंतर आयोजित करण्यात आली होती. हा हल्ला भारत आणि शेख हसीना यांच्या अवामी लीगने घडवून आणला असल्याचा आरोप हे संघटन करत आहे.

एक महिन्यापूर्वी, बांगलादेशच्या माजी जनरलने म्हटले होते की, भारताचे तुकडे होईपर्यंत बांगलादेशला पूर्ण शांतता मिळणार नाही.

एनसीपी नेता हसनत अब्दुल्लाने 7 सिस्टर्सना वेगळे करण्याची गोष्ट केली होती.

बांगलादेशात हसीना विरोधकांवर गोळीबार

बांगलादेशमध्ये शेख हसीना यांचे विरोधक नेते उस्मान हादी यांना राजधानी ढाका येथे 12 डिसेंबर रोजी गोळी मारण्यात आली, यात ते गंभीर जखमी झाले होते.

हादी हे ‘इंकलाब मंच’ या इस्लामिक संघटनेचे प्रवक्ते आहेत आणि निवडणुकीत ढाका येथून अपक्ष उमेदवार आहेत. ते रिक्षाने जात असताना मोटारसायकलवरील हल्लेखोराने त्यांना गोळी मारली.

मीडिया रिपोर्टनुसार, हल्ल्याच्या काही तास आधी उस्मान हादी यांनी ग्रेटर बांगलादेशचा एक नकाशा शेअर केला होता, यात भारतीय प्रदेश (7 सिस्टर्स) समाविष्ट होते.

या पोस्टमध्ये एका बैठकीचे आवाहन करण्यात आले होते. ज्याचा विषय होता, तुम्ही कोण आहात, मी कोण आहे?? बांगला आणि बंगाली लोकांच्या सुरुवातीची कथा.

भारत-बांगलादेशचे संबंध तणावपूर्ण

शेख हसीना यांचे अवामी लीग सरकार पडल्यापासून भारत-बांगलादेश संबंध तणावपूर्ण झाले आहेत. 78 वर्षीय शेख हसीना गेल्या वर्षी ऑगस्टमध्ये झालेल्या सत्तापालटानंतर भारतात आल्या होत्या आणि तेव्हापासून त्या इथेच राहत आहेत.

गेल्या महिन्यात बांगलादेशातील एका विशेष न्यायाधिकरणाने त्यांना मानवतेविरुद्धच्या गुन्ह्यांमध्ये दोषी ठरवून फाशीची शिक्षा सुनावली होती. तेव्हापासून बांगलादेश त्यांच्या प्रत्यार्पणाची सातत्याने मागणी करत आहे.

बांगलादेशने भारताकडे हसीना यांच्या लवकर प्रत्यार्पणाची मागणी केली आहे, पण भारताने हे आरोप फेटाळून लावले आहेत. बांगलादेशमध्ये निवडणुका जवळ येत असल्याने भारतविरोधी वक्तृत्व वाढत आहे, त्यामुळे द्विपक्षीय संबंधांवर आणखी दबाव येत आहे.

शेख हसीना गेल्या एका वर्षापासून भारतात राहत आहेत.

बांगलादेशची मागणी- शेख हसीना यांना सोपवावे

बांगलादेशच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने 14 डिसेंबर रोजी ढाका येथे भारताचे उच्चायुक्त प्रणय वर्मा यांना बोलावले. भारतात राहत असलेल्या माजी पंतप्रधान शेख हसीना यांच्या वक्तव्यांवर बांगलादेशने तीव्र आक्षेप घेतला आहे.

अधिकृत निवेदनानुसार बांगलादेशने चिंता व्यक्त करत म्हटले की, भारत सरकार एका फरार आरोपीला विधान करण्याची परवानगी देत आहे.

बांगलादेशचे म्हणणे आहे की, शेख हसीना यांची विधाने भडकाऊ आहेत आणि त्या आपल्या समर्थकांना बांगलादेशात हिंसक आणि दहशतवादी कारवायांमध्ये सामील होण्याचे आवाहन करत आहेत. सरकारच्या मते, अशी विधाने आगामी संसदीय निवडणुकांवर परिणाम करण्याचा प्रयत्न आहेत.

बांगलादेशात 12 फेब्रुवारीला निवडणुका होणार

बांगलादेशात पुढील वर्षी 12 फेब्रुवारी रोजी सार्वत्रिक निवडणुका होतील. देशाचे मुख्य निवडणूक आयुक्त एएमएम नासिरउद्दीन यांनी गुरुवारी संध्याकाळी याची घोषणा केली. ही निवडणूक माजी पंतप्रधान शेख हसीना यांच्या सत्तापालटानंतर दीड वर्षांनी होत आहे.

5 ऑगस्ट 2024 रोजी झालेल्या सत्तापालटानंतर हसीना देश सोडून भारतात आल्या होत्या. तेव्हापासून तेथे मोहम्मद युनूस यांच्या नेतृत्वाखाली अंतरिम सरकार कार्यरत आहे.

पुढील वर्षी होणाऱ्या निवडणुकीत हसीना यांचा पक्ष भाग घेऊ शकणार नाही. बांगलादेशातील सर्वात मोठ्या पक्षापैकी एक असलेल्या अवामी लीगची नोंदणी निवडणूक आयोगाने मे 2025 मध्ये निलंबित केली होती.

पक्षाच्या मोठ्या नेत्यांना अंतरिम सरकारने अटक केली आहे. अवामी लीगला निवडणूक लढवण्यावर आणि राजकीय गतिविधींवर बंदी घालण्यात आली आहे.

विद्यार्थ्यांच्या पक्षाने अमर बांगलादेश पक्षाशी युती केली

निवडणुकीपूर्वी विद्यार्थ्यांच्या राजकीय पक्षाने, नॅशनल सिटिझन पार्टी (NCP) ने, जमात-ए-इस्लामीमधून फुटून तयार झालेल्या अमर बांगलादेश (AB) पक्ष आणि राष्ट्र संस्कृती आंदोलनासोबत मिळून ‘गणतांत्रिक संस्कार गठजोड’ नावाचा नवीन गट (मोर्चा) तयार केला आहे.

NCP याच वर्षी फेब्रुवारीमध्ये स्थापन झाली होती. पक्षाच्या विद्यार्थी नेत्यांनी गेल्या वर्षी हसीना विरोधी आंदोलनांचे नेतृत्व केले होते. याच आंदोलनांच्या दबावामुळे शेख हसीना सरकारला सत्ता सोडावी लागली होती.

NCP ने 125 उमेदवारांची आपली पहिली यादीही जाहीर केली आहे. पक्षाचे प्रमुख नेते नाहिद इस्लाम ढाका-11 मधून निवडणूक लढवतील. या यादीत 14 महिला उमेदवारही समाविष्ट आहेत, जे आतापर्यंत कोणत्याही पक्षापेक्षा सर्वाधिक आहेत.