या वर्षीचा भौतिकशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार तीन अमेरिकन शास्त्रज्ञांना देण्यात आला आहे, जॉन क्लार्क, मायकेल डेव्होरेट आणि जॉन मार्टिनिस. रॉयल स्वीडिश अकादमी ऑफ सायन्सेसने मंगळवारी याची घोषणा केली.

हा पुरस्कार मोठ्या प्रमाणात क्वांटम टनेलिंग आणि इलेक्ट्रिकल सर्किटमधील ऊर्जा पातळीच्या शोधासाठी देण्यात आला.

क्वांटम मेकॅनिक्स असे गुणधर्म वर्णन करतात जे केवळ वैयक्तिक कण पातळीवर महत्त्वाचे असतात. क्वांटम भौतिकशास्त्रात, या घटनांना सूक्ष्म म्हणतात, जरी त्या इतक्या लहान आहेत की त्या सामान्य सूक्ष्मदर्शकाने देखील दिसू शकत नाहीत.

दैनंदिन जीवनात, आपण भिंतीवरून चेंडू परत येताना पाहतो. पण क्वांटम जगात, कधीकधी लहान कण भिंती ओलांडून दुसऱ्या बाजूला जातात. याला क्वांटम टनेलिंग म्हणतात.

आता, शास्त्रज्ञांनी इलेक्ट्रिकल सर्किट्ससारख्या मोठ्या प्रणालींमध्ये हे टनेलिंग पाहिले आहे, ही घटना पूर्वी अशक्य मानली जात होती. शिवाय, त्यांनी विशिष्ट ऊर्जा पातळी (क्वांटायझेशन) पाहिली, ज्यामुळे हा शोध आणखी उल्लेखनीय बनतो.

या शोधामुळे भविष्यात क्वांटम संगणन आणि नवीन तंत्रज्ञान विकसित होण्यास मदत होऊ शकते. दैनंदिन गोष्टींमध्ये क्वांटम भौतिकशास्त्र लागू करण्याच्या दिशेने हे एक मोठे पाऊल आहे.

विजेत्यांना ११ दशलक्ष स्वीडिश क्रोना (१०.३ कोटी रुपये), सुवर्णपदक आणि प्रमाणपत्र मिळेल. हे पुरस्कार १० डिसेंबर रोजी स्टॉकहोममध्ये प्रदान केले जातील.