ढाका2 तासांपूर्वी
- कॉपी दुवा
भारतातील प्रसिद्ध चित्रपट दिग्दर्शक सत्यजित रे यांचे बांगलादेशातील वडिलोपार्जित घर पाडण्याचे काम थांबवण्यात आले आहे. सत्यजित रे यांचे वडिलोपार्जित घर मैमनसिंग शहरात आहे. हे घर पुन्हा कसे बांधता येईल हे ठरवण्यासाठी अधिकाऱ्यांनी आता एक समिती स्थापन केली आहे.
मंगळवारी भारताने बांगलादेशला सत्यजित रे यांच्या वडिलोपार्जित मालमत्तेचा विध्वंस थांबवण्याचे आवाहन केले. पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनीही विध्वंसाला विरोध केला आणि म्हटले की हे घर बंगालच्या सांस्कृतिक इतिहासाशी खोलवर जोडलेले आहे.
सत्यजित रे हे एक प्रसिद्ध भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक, लेखक, संगीतकार आणि चित्रकार होते. त्यांना जागतिक चित्रपटसृष्टीतील महान चित्रपट निर्मात्यांपैकी एक मानले जाते. सत्यजित रे यांचे बांगलादेशातील घर सुमारे शंभर वर्षांपूर्वी बांधले गेले होते. १९४७ मध्ये फाळणीनंतर ही मालमत्ता बांगलादेश सरकारच्या ताब्यात आली.
स्थानिक रहिवाशांनी सांगितले की घर पाडल्याने मैमनसिंग शहरातील रे कुटुंबाचा वारसा संपुष्टात येईल.
प्रशासनाने आपली चूक मान्य केली हे घर प्रत्यक्षात सत्यजित रे यांचे आजोबा, प्रसिद्ध लेखक उपेंद्रकिशोर रे चौधरी यांच्याशी संबंधित आहे. तथापि, बांगलादेश उच्चायोगाचे अधिकारी फैसल महमूद यांनी सांगितले की, सत्यजित रे स्वतः कधीही या घरात राहिले नाहीत.
त्यांनी असेही म्हटले की उपेंद्रकिशोर जवळच्या किशोरगंज जिल्ह्यातील कोटियाडी नावाच्या ठिकाणी राहत असल्याने ते कदाचित या घरात राहत नसतील. तेथील त्यांचे मूळ घर अजूनही अस्तित्वात आहे आणि ते वारसा स्थळ म्हणून संरक्षित आहे.
त्यांनी असेही सांगितले की बांगलादेशच्या वारसा यादीत अशी ५३१ संरक्षित स्थळे आहेत, परंतु मयमनसिंगमधील हे घर त्या यादीत नव्हते. प्रशासनाची चूक होती की हे घर वारसा स्थळ म्हणून समाविष्ट केले गेले नाही, त्यामुळे त्याचे संरक्षण करण्याचे कोणतेही कायदेशीर बंधन नव्हते. तरीही आता त्यावर वाद असल्याने, सरकार त्यावर पुनर्विचार करत आहे.
सत्यजित रे यांनी एकूण ३७ चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले.
भारत सरकारने चिंता व्यक्त केली होती फैसल महमूद म्हणाले की, सत्यजित रे हे केवळ भारत किंवा बांगलादेशचे नाहीत, तर ते संपूर्ण जगाचे वारसा आहेत. ते सर्व बांगलादेशींसाठी अभिमानास्पद आहेत.
यापूर्वी, भारत सरकारने या विषयावर गंभीर चिंता व्यक्त केली होती आणि म्हटले होते की सत्यजित रे यांचे मैमनसिंगमधील वडिलोपार्जित घर पाडले जात आहे हे अत्यंत दुर्दैवी आहे. हे तेच घर आहे जे त्यांचे आजोबा उपेंद्रकिशोर रे चौधरी यांच्याशी संबंधित होते आणि बंगालच्या सांस्कृतिक पुनर्जागरणाचे प्रतीक राहिले आहे.
भारताने म्हटले आहे की ही इमारत बांगलादेश सरकारची मालमत्ता आहे आणि ती वाईट स्थितीत आहे, परंतु तिचे ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व पाहता, ती पाडण्याऐवजी ती संग्रहालय किंवा सांस्कृतिक स्थळात रूपांतरित करणे चांगले होईल. भारत सरकारने तिच्या पुनर्बांधणी आणि जतनासाठी मदत करण्याची ऑफर देखील दिली.
पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनीही याला “अत्यंत दुःखद” घटना म्हटले आहे आणि रे कुटुंब हे बंगाली संस्कृतीचे एक प्रमुख प्रतीक आहे असे म्हटले आहे. त्यांनी बांगलादेश सरकारला या ऐतिहासिक इमारतीचे जतन करण्याचे आवाहन केले आहे. त्यांनी सोशल मीडियावर लिहिले आहे की उपेंद्र किशोर हे बंगालच्या पुनर्जागरणाचे आधारस्तंभ आहेत आणि या घराचे जतन करणे आवश्यक आहे.
सत्यजित रे यांना त्यांच्या घरी जीवनगौरव पुरस्कार प्रदान करण्यात आला
सत्यजित रे यांचा जन्म २ मे १९२१ रोजी पश्चिम बंगालमधील कोलकाता येथे झाला. ते एका प्रतिष्ठित बंगाली कुटुंबात होते आणि त्यांचे आजोबा उपेंद्रकिशोर रे चौधरी हे एक प्रसिद्ध लेखक आणि चित्रकार होते. सत्यजित रे यांचा पहिला चित्रपट ‘पाथेर पांचाली’ होता, ज्याला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मोठी प्रशंसा मिळाली.
बंगाली भाषेत प्रदर्शित झालेल्या तीन चित्रपटांच्या मालिकेतील ‘अपू ट्रायलॉजी’चा हा पहिला भाग होता. १९५५ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘पाथेर पांचाली’, १९५६ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘अपराजितो’ आणि १९५९ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘अपूर संसार’ या चित्रपटांना ‘अपू ट्रायलॉजी’ म्हणतात.
सत्यजित रे यांनी एकूण ३७ चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले. यामध्ये वैशिष्ट्यपूर्ण चित्रपट, माहितीपट आणि लघुपट यांचा समावेश आहे. भारतीय चित्रपटसृष्टीतील त्यांचे योगदान यावरून मोजता येते की ऑस्कर समिती त्यांना जीवनगौरव ऑस्कर देण्यासाठी कोलकाता येथील त्यांच्या घरी आली होती. सत्यजित हे जीवनगौरव ऑस्कर मिळवणारे पहिले भारतीय चित्रपट निर्माते आहेत.
सत्यजित यांनी त्यांच्या अनेक चित्रपटांना स्वतः संगीत दिले. त्यांनी स्वतः संवादही लिहिले. भारत सरकारने त्यांना देशातील सर्वोच्च नागरी सन्मान, १९६५ मध्ये पद्मभूषण, १९७६ मध्ये पद्मविभूषण आणि १९९२ मध्ये मरणोत्तर भारतरत्न प्रदान केले. २३ एप्रिल १९९२ रोजी कोलकाता येथे त्यांचे निधन झाले.
