सांस्कृतिक : कुत्र्यांचे महत्त्व: आपल्या समाजात श्वानाबद्दल अनेक मान्यता ऐकायला मिळतात. कुठे असं म्हटलं जातं की त्याला भविष्यात घडणाऱ्या गोष्टींचा आधीच अंदाज येतो, तर कुठे असंही सांगितलं जातं की तो काही ग्रहदोष दूर करू शकतो. त्यामुळे काही लोक श्वानाला साजूक तुप लावलेली पोळी खाऊ घालतात. काही ठिकाणी तर श्वानाची मंदिरंही आहेत, जिथे त्याची पूजा केली जाते. पण आपण कधी विचार केला आहे का? आपल्या धर्मात आणि संस्कृतीत श्वानाला इतकं महत्त्व का दिलं जातं? असं का म्हटलं ते जाणून घेऊन या.
श्वान हा माणसाचा सगळ्यात जुना मित्र
श्वान हा एक असा प्राणी आहे जो मानसाच्या अगदी सुरुवातीच्या काळापासून त्याच्यासोबत आहे. म्हणूनच त्याच्यावर मोठ्या प्रमाणात अभ्यासही करण्यात आला आहे. आपल्या धार्मिक ग्रंथांमध्येही श्वानाबाबत अनेक कथा आढळतात, ज्या त्याच्या महत्त्वाचं असल्याचं म्हणतात.
श्वान झाला भैरव बाबाचं वाहन
श्वानाला देवांशीही जोडण्यात आलं आहे. एका कथेत असं म्हटलं आहे की भगवान शंकरानं एका श्वानाच्या प्रार्थनेमुळे त्याला ब्रह्मज्ञानाचं वर दिलं. तोच श्वान पुढे भैरव बाबा, म्हणजेच शंकरांचे एक रूप आहे यांचं वाहन झाला. त्यामुळे असं म्हणतात की काळ्या रंगाच्या श्वानाबरोबर भैरव बाबाचंही अस्तित्व असतं. म्हणून भैरव बाबांना प्रसन्न करण्यासाठी काळ्या श्वानाला चपाती किंवा जेवण द्यायचं, असं म्हणतात.
शनीदेव आणि काळा श्वान
श्वानाचा संबंध शनीदेवाशी असल्याचं देखील सांगितलं आहे. शनी देवाच्या वाहनांपैकी एक वाहन काळा श्वान असल्याचं म्हटलं जातं. शनी चालीसा जर तुम्ही नीट लक्ष देऊन ऐकली तर मध्ये शनीदेव कधी काळ्या श्वानावर बसून स्वप्नात किंवा आयुष्यात प्रकट झाले, तर तो एखाद्या संकटाचा, चोरीचा किंवा नुकसानाचा इशारा असतो. म्हणूनच जे लोक अशा श्वानाला खायला काही देतात, त्यांच्या अडचणी शनीदेव कमी करतात, अशी मान्यता आहे.
दत्तात्र्य आणि चार श्वान
दत्तात्र्य यांच्या अनेक मूर्ती किंवा चित्रांमध्ये त्यांच्यासोबत चार श्वान दिसतात. पण हे खरंतर श्वान नसून चार वेदांचे प्रतीक आहेत. शास्त्रांनुसार, हे वेद कलियुगात दत्तात्र्यांच्या सोबत राहतात, कारण विष्णूंनी त्यांची रक्षा करायचं वचन दिलं होतं.
यमराज आले श्वानाच्या रूपात
महाभारतात एक कथा आहे. जेव्हा पांडव स्वर्गाकडे निघाले होते, तेव्हा यमराजांनी श्वानाचं रूप घेतलं आणि युधिष्ठिराची परीक्षा घेतली. सगळ्यात शेवटी, फक्त युधिष्ठिरच त्या परीक्षेत उत्तीर्ण झाले आणि त्यांच्या सोबत तो श्वानही स्वर्गात गेला.
शेवटी काय?
आपल्या धर्मात आणि संस्कृतीत श्वानाला केवळ प्राणी म्हणून न पाहता, त्याला एक विश्वासू साथी, देवांचं वाहन आणि आध्यात्मिक प्रतीक मानलं जातं. म्हणूनच कदाचित आजही अनेक लोक काळ्या श्वानाला खाऊ घालतात, त्याचं रक्षण करतात आणि त्याच्यावर प्रेम करतात. कारण तो केवळ पाळीव प्राणी नाही, तर आपली परंपरा आणि श्रद्धेचा भाग आहे.
(Disclaimer – येथे दिलेली माहिती घरगुती उपचार आणि सामान्य माहितीवर आधारित आहे. ती स्वीकारण्यापूर्वी वैद्यकीय सल्ला घेणे आवश्यक आहे. शिवतेज न्यूज याला दुजोरा देत नाही.)
