उत्तर: इस्रायलने १२ जून २०२५ रोजी इराणवर हवाई हल्ले केले. हे हल्ले इराणच्या आण्विक आणि बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र कार्यक्रमाला लक्ष्य करून करण्यात आले.

यानंतर, तेलाच्या किमती अचानक वाढल्या. खरं तर, इराण हा जगातील तिसरा सर्वात मोठा तेल उत्पादक देश आहे आणि त्याचे बहुतेक तेल चीनला जाते.

इराणची भौगोलिक स्थितीदेखील खूप महत्त्वाची आहे – ते होर्मुझच्या सामुद्रधुनीच्या उत्तरेकडील किनाऱ्यावर आहे. सौदी अरेबिया, कुवेत आणि इराकसारख्या देशांना तेल पुरवठा करण्याचा हा मार्ग आहे.

जर इराणने चिडून हा मार्ग रोखला, तर जगाचा २०% तेल पुरवठा ठप्प होऊ शकतो.

प्रश्न २: तेलाच्या किमती किती वाढल्या आहेत?

उत्तरः हल्ल्याची बातमी कळताच, ब्रेंट क्रूड ऑइलची किंमत १०% वाढून ७८ डॉलर प्रति बॅरलवर पोहोचली. यूएस वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (WTI) देखील १०% वाढून ७४ डॉलरच्या वर पोहोचली.

प्रश्न ३: याचा सामान्य माणसावर काय परिणाम होईल?

उत्तरः जर कच्च्या तेलाच्या किमती दीर्घकाळ वाढल्या तर तेल विपणन कंपन्यांना पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती वाढवाव्या लागतील. यामुळे वाहतूक, अन्नपदार्थ आणि इतर वस्तू महाग होऊ शकतात. जर युद्ध दीर्घकाळ चालले तर महागाई आणखी वाढेल. शेअर बाजारातील घसरणीमुळे गुंतवणूकदारांचेही नुकसान होत आहे.

• 
• 
• 
• 
• 
• 

प्रश्न ४: कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्याने शेअर बाजार का घसरला आहे?

उत्तरः तेलाच्या किमती वाढल्याने महागाई वाढेल. याचा तेल आयात करणाऱ्या देशांच्या अर्थव्यवस्थेवर वाईट परिणाम होतो. गुंतवणूकदारांना भीती आहे की जर तेल महाग झाले तर कंपन्यांचा खर्च वाढेल आणि नफा कमी होईल.

यामुळे भारतीय शेअर बाजार १% पेक्षा जास्त घसरला. जपानचा निक्केई २२५ निर्देशांकही १.३% आणि हाँगकाँगचा हँग सेंग निर्देशांक ०.७% ने घसरला. हल्ल्याच्या वेळी वॉल स्ट्रीट बंद होता, परंतु फ्युचर्स ट्रेडिंगने असे सूचित केले की अमेरिकन बाजारही १% पेक्षा जास्त घसरू शकतो.

प्रश्न ५: इस्रायलने हे का केले?

उत्तरः इस्रायलचे म्हणणे आहे की हा हल्ला “प्री-एम्प्टिव” होता म्हणजेच आगाऊ संरक्षणासाठी होता. इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू म्हणाले की इराणचा अणुकार्यक्रम आणि क्षेपणास्त्र कार्यक्रम त्यांच्यासाठी एक मोठा धोका आहे. त्यांनी इराणच्या नतान्झ अणुस्थळावर आणि अनेक वरिष्ठ लष्करी अधिकाऱ्यांना लक्ष्य केले. नेतान्याहू यांचा असा विश्वास आहे की इराणला अणुशस्त्रे बनवण्यापासून रोखणे आवश्यक आहे, अन्यथा खूप उशीर होईल.

प्रश्न ६: उर्वरित जग काय करत आहे?

उत्तरः अमेरिकेने स्पष्ट केले की ते या हल्ल्यात सहभागी नव्हते. राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प म्हणाले की त्यांना युद्ध नको आहे. दुसरीकडे, सौदी अरेबियासारखे देश तयार आहेत. त्यांच्याकडे लाल समुद्रापर्यंत पाइपलाइन प्रणाली आहे. जर होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद झाली तर तेलाचा पुरवठा सुरूच राहिला पाहिजे.

चीन हा इराणच्या तेलाचा सर्वात मोठा खरेदीदार आहे. इराणकडेही मोठा तेल साठा आहे, जो काही आठवडे टिकू शकतो.

प्रश्न ७: इराणच्या प्रतिसादाचा कच्च्या तेलावर काय परिणाम होईल?

उत्तरः इराणकडून अद्याप कोणतेही मोठे विधान आलेले नाही, परंतु इराण सूड घेऊ शकतो. ते होर्मुझची सामुद्रधुनी रोखू शकते. किंवा ते इस्रायल किंवा अमेरिकन तळांवर हल्ला करू शकते. जर असे झाले तर तेलाच्या किमती १०० डॉलर्सच्या पुढे जाऊ शकतात.

प्रश्न ८: पुढे काय होणार आहे?

उत्तरः इराण काय करतो यावर सर्व काही अवलंबून आहे. जर त्याने प्रत्युत्तर दिले तर तणाव आणखी वाढेल. जर दोन्ही देश वाटाघाटीच्या टेबलावर आले तर कदाचित प्रकरण शांत होईल. हा तणाव फक्त इस्रायल आणि इराणपुरता मर्यादित नाही. त्याचा परिणाम संपूर्ण जगाच्या अर्थव्यवस्थेवर होईल.