आपण नेहमी ऐकत आलो आहोत की सकाळी रिकाम्या पोटी पाणी पिणे आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर आहे. आरोग्य तज्ञांचे मत आहे की ही सवय शरीराला ‘रीस्टार्ट’ होण्याचा संदेश देते. काही आरोग्य तज्ञ या सवयीला ‘सायलेंट हीलर’ असेही म्हणतात. इंग्लंडमधील लॉफबोरो विद्यापीठाच्या एका अभ्यासानुसार, सकाळी उठल्यानंतर 30 मिनिटांच्या आत सुमारे अर्धा लिटर पाणी प्यायल्याने मेंदूचे कार्य सुधारते. आज कामाची बातमी मध्ये आपण याचे विज्ञान समजून घेऊ. यासोबतच जाणून घेऊया की- तज्ञ: डॉ. रोहित शर्मा, सल्लागार, इंटरनल मेडिसिन, अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटल, जयपूर प्रश्न- सकाळी उठून सर्वात आधी पाणी प्यायल्याने शरीरावर काय परिणाम होतो? उत्तर- झोपताना आपले शरीर ‘रिकव्हरी आणि रिपेअर मोड’मध्ये जाते. यामुळे चयापचय आणि शरीरातील इतर अवयव मंद होतात. अशा स्थितीत सकाळी पाणी प्यायल्याने शरीर हळूहळू या मोडमधून बाहेर येते. ज्यामुळे- प्रश्न- सकाळी रिकाम्या पोटी पाणी पिणे आपल्या पचनसंस्थेवर कसा परिणाम करते? उत्तर- जेव्हा आपण सकाळी रिकाम्या पोटी पाणी पितो, तेव्हा पाणी पोटात पोहोचून पचनसंस्थेला हळूहळू सक्रिय करते. यामुळे पोट आणि आतड्यांच्या स्नायूंमध्ये हालचाल सुरू होते. सकाळी पाणी प्यायल्याने असे गॅस्ट्रिक ज्यूस आणि एन्झाईम्स बाहेर पडतात, ज्यामुळे अन्न पचवण्याची क्षमता वाढते. ही सवय बद्धकोष्ठता, ॲसिडिटी आणि ब्लोटिंगसारख्या समस्या कमी करण्यास देखील मदत करते. प्रश्न- सकाळी रिकाम्या पोटी पाणी प्यायल्याने कोणत्या आजारांचा धोका कमी होतो? उत्तर- दररोज सकाळी रिकाम्या पोटी पाणी पिण्याची सवय अनेक जीवनशैलीशी संबंधित आजारांचा धोका कमी करू शकते. जेव्हा शरीर हायड्रेटेड राहते, तेव्हा चयापचय (मेटाबॉलिझम) सुधारते आणि विषारी पदार्थ (टॉक्सिन्स) जमा होत नाहीत. संशोधन आणि क्लिनिकल निरीक्षणांनुसार, सकाळी पाणी पिण्याची सवय किडनी स्टोन, युरिन इन्फेक्शन, उच्च रक्तदाब आणि बद्धकोष्ठता यांसारख्या समस्यांचा धोका कमी करू शकते. प्रश्न- रिकाम्या पोटी पाणी पिणे वजन कमी करण्यास देखील उपयुक्त ठरते का? उत्तर- होय, सकाळी पाणी प्यायल्याने चयापचय (मेटाबॉलिज्म) 20-30% पर्यंत सक्रिय होते. हे कॅलरीज बर्न करण्यास मदत करते. याव्यतिरिक्त, पाणी पोट थोडे भरलेले असल्याची भावना देते, ज्यामुळे नाश्त्यामध्ये जास्त खाण्याची शक्यता कमी होते. जे लोक जेवणापूर्वी पाणी पितात, त्यांचे एकूण कॅलरी सेवन कमी होते. फक्त पाणी प्यायल्याने वजन कमी होत नाही. ही फक्त एक पूरक सवय आहे. वजन कमी करण्यासाठी निरोगी जीवनशैलीचे पालन करणे देखील आवश्यक आहे. प्रश्न- सकाळी रिकाम्या पोटी पाणी पिण्याचा मानसिक आरोग्यावर काय परिणाम होतो? उत्तर- मानसिक आरोग्य आणि हायड्रेशन यांच्यात घनिष्ठ संबंध आहे. निर्जलीकरणामुळे थकवा, चिडचिडेपणा आणि लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण येऊ शकते. सकाळी पाणी प्यायल्याने मेंदूला पुरेसा ऑक्सिजन आणि रक्तपुरवठा मिळतो, ज्यामुळे एकाग्रता आणि सतर्कता वाढते. हे तणाव संप्रेरकांना (स्ट्रेस हार्मोन्सना) संतुलित करण्यास देखील मदत करते. डॉ. रोहित शर्मा सांगतात की, सकाळी पाणी प्यायल्याने दिवसाची सुरुवात अधिक स्पष्ट आणि शांत होते. प्रश्न- सकाळी उठून पाणी प्यायल्याने आपल्या ऊर्जा पातळीत आणि मनःस्थितीत फरक पडतो का? उत्तर- नक्कीच. रात्रभर निर्जलित राहिल्यानंतर शरीर सुस्त वाटते. सकाळी पाणी प्यायल्याबरोबर पेशी सक्रिय होऊ लागतात आणि ऊर्जा पातळी हळूहळू वाढते. यामुळे थकवा कमी होतो, डोके जड वाटण्याची समस्या कमी होते आणि मनःस्थिती सुधारते. हेच कारण आहे की आरोग्य तज्ञ चहा-कॉफी पिण्यापूर्वी पाणी पिण्याचा सल्ला देतात. प्रश्न- सकाळी रिकाम्या पोटी थंड पाणी प्यावे की कोमट पाणी? उत्तर- डॉ. रोहित शर्मा यांच्या मते, सकाळच्या वेळी कोमट किंवा सामान्य तापमानाचे पाणी जास्त फायदेशीर असते. थंड पाणी पचनक्रिया मंद करू शकते आणि काही लोकांमध्ये गॅस किंवा पोटदुखीची समस्या निर्माण करू शकते. तर कोमट पाणी पचनक्रिया सक्रिय करते आणि शरीरातील विषारी घटक बाहेर काढण्यास मदत करते. प्रश्न- सकाळी रिकाम्या पोटी किती पाणी प्यावे? उत्तर- साधारणपणे 1 ते 2 ग्लास (250–500 मिली) पाणी पुरेसे मानले जाते. शरीराची गरज, हवामान आणि आरोग्याच्या स्थितीनुसार ही मात्रा वेगळी असू शकते. प्रश्न- सकाळी रिकाम्या पोटी पाणी पिताना कोणत्या चुका करू नयेत? उत्तर- अनेकदा काही लोक सकाळी रिकाम्या पोटी पाणी पिताना काही चुका करतात, ज्यामुळे आरोग्याला फायद्याऐवजी नुकसान होऊ शकते. खाली दिलेल्या ग्राफिकमध्ये काही सामान्य चुका सांगितल्या आहेत, त्या पहा- प्रश्न- रिकाम्या पोटी पाणी पिताना कोणी थोडी सावधगिरी बाळगावी? उत्तर- काही लोकांना अतिरिक्त सावधगिरी बाळगण्याची गरज असते. जसे की- सकाळी रिकाम्या पोटी पाणी पिणे ही एक छोटी पण प्रभावी सवय आहे. यामुळे पचन, चयापचय, मानसिक आरोग्य आणि एकूणच आरोग्यामध्ये सुधारणा होण्यास मदत होते.
Source link
